Mehmet Âkif Ersoy ve Türkçe · Dilimize Yerleşmiş Yabancı Sözcükler — İlkokul
Dilimizin Zenginlikleri ilkokul 8. faaliyet (Mart 2027): İstiklâl Marşı ile Değerler Ağacı, Türkçesini Söyleyelim, Mahallemizin Sözcükleri.
Hedef kitle: İlkokul Öğrencileri
Faaliyet adımları
- 8.1. Öğrenciler, İstiklâl Marşı'nda geçen kelimeleri (vatan, bayrak, millet vb.) belirleyerek bu kelimelerle sınıfın “Değerler Ağacı”nı oluşturur ve seçtikleri bir değerin kendileri için ifade ettiği anlamı yansıtan bir oyun tasarlar ve canlandırırlar. (15 Mart – 19 Mart · Okul Yürütme Komisyonu)
- 8.2. Tüm sınıflarda “Türkçesini Söyleyelim” etkinliği yapılır. (bk. Ek 6) (22 Mart – 26 Mart · Okul Yürütme Komisyonu)
- 8.3. Tüm sınıflarda “Mahallemizin Sözcükleri” etkinliği yapılır. (bk. Ek 6) (22 Mart – 26 Mart · Okul Yürütme Komisyonu)
- 8.4. Millî ve kültürel değerleri yansıtan şiirler okunur, panolarda paylaşılır ve şiir kartları hazırlanarak bu kartlarla anlatım etkinliği düzenlenir. (29 Mart – 2 Nisan · Okul Yürütme Komisyonu)
Kılavuzdaki uygulama
Türkçesini Söyleyelim
Bu çalışma için görsellerden yararlanılabileceği gibi okul dışı mekânlar da tercih edilebilir. Yabancı sözcüklerin tespit edilmesi ve Türkçe karşılıklarının belirlenmesi, bu kapsamda yapılabilecek çalışmalardan biridir. Etkinlikte öğrencilere, anlamını bilme olasılıklarının düşük olduğu sözcükleri ve/veya yabancı kökenli sözcükleri içeren görseller gösterilir. Ayrıca okula yakın bir sokak veya caddeye sınıfça gezi düzenlenebilir.
Öğrencilerden, görsellerde veya gezi sırasında karşılaştıkları, yabancı kökenli olduğunu veya Türkçe karşılığının kullanılabileceğini düşündükleri sözcükleri not etmeleri istenir. Gezi yapılmışsa sınıfa dönüldükten sonra not edilen sözcüklerin Türkçede yerleşik olup olmadığı Güncel Türkçe Sözlük, Kubbealtı Lugatı vb. sözlüklerden yararlanılarak belirlenir ve sözcüklerin anlamları öğrenilir. Ardından, Türkçede karşılığı bulunan yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe karşılıklarını belirlemeye yönelik bir çalışma yapılabilir. Öğrencilerden, bu sözcükler için uygun olduğunu düşündükleri Türkçe karşılıkları önermeleri istenir. Öğrencilerin önerileri üzerinde konuşularak farklı karşılıkların anlam, kullanım ve uygunluk açısından değerlendirilmesi sağlanır.
Mahallemizin Sözcükleri
Öğrenciler, aile büyüklerinden ve çevrelerindeki kişilerden yörede kullanılan, unutulmaya yüz tutmuş veya günlük yaşamda karşılaşılan farklı sözcükleri öğrenir. Öğrendikleri sözcüklerin anlamlarını, hangi durumlarda ve nasıl kullanıldığını araştırır; elde ettikleri bilgileri güvenilir sözlüklerden kontrol eder. Belirlenen sözcükler, anlamları ve örnek cümleleriyle birlikte sınıfın “Mahallemizin Sözcükleri” sözlüğünde bir araya getirilir. Hazırlanan sözlük sınıfta, okul panosunda veya uygun dijital ortamlarda paylaşılabilir.
← 7. Deyimler ve Atasözleri Okumaları · 9. Evliya Çelebi: Tanıtım Rehberi ve Gezi Yazıları → · İlkokul eylem planının tamamı