Dilimize Yerleşen ve Yaygınlaşan Dil Yanlışları — Lise (Ortaöğretim)
Dilimizin Zenginlikleri lise 7. faaliyet (Şubat 2027): Türkçesini Söyleyelim, Kelimeler Zihnime Yerleşiyor, Biliyorum Okuyorum. Tarihler ve sorumlu birimler.
Hedef kitle: Ortaöğretim Öğrencileri
Faaliyet adımları
- 7.1. "Türkçesini Söyleyelim" etkinliği (8 Şubat – 12 Şubat · Okul Yürütme Komisyonu)
- 7.2. "Kelimeler Zihnime Yerleşiyor" etkinliği (15 Şubat – 19 Şubat · Okul Yürütme Komisyonu)
- 7.3. "Biliyorum, Okuyorum" etkinliği (22 Şubat – 26 Şubat · Okul Yürütme Komisyonu)
- 7.4. "Bu Sözcük Buraya Yakıştı" etkinliği (22 Şubat – 26 Şubat · Okul Yürütme Komisyonu)
Kılavuzdaki uygulama
Türkçesini Söyleyelim
Öğrenciler günlük yaşamlarında, tabela ve mağaza isimlerinde, reklamlarda veya dijital mecralarda karşılaştıkları yabancı kökenli kelimeleri listeleyip bu kelimelerin Türkçede yerleşik bir karşılığının olup olmadığını sözlüklerden denetler. Yabancı kelimeler yerine kullanılabilecek Türkçe karşılıklar önerilir. Önerilen sözcüklerin neden daha uygun, ahenkli ve köken açısından zengin olduğu dil bilgisi ve anlam bilimsel yönlerden gerekçelendirilir.
Kelimeler Zihnime Yerleşiyor
Öğretmen, öğrencilerin kelime hazinesini zenginleştirecek ve çoğunun ilk kez karşılaşacağı nitelikli kelimelerden oluşan kapsamlı bir liste sunar. Öğrenciler kelimelerin detaylı anlamlarını ve kullanım alanlarını TDK sözlüğünden inceledikten sonra seçilen yeni sözcükleri içeren özgün kısa hikâyeler, denemeler veya diyalog metinleri kaleme alır. Hazırlanan metinler sınıfta okunarak kelimelerin bağlama uygunluğu ve ifade gücü değerlendirilir.
Biliyorum, Okuyorum
Sınıfta bir öğrenci sözlükten seçtiği derinlikli bir kelimeyi arkadaşlarına okuyarak kelimenin anlamı hakkında tahmin yürütmelerini ister. Öğrenciler kelimenin kök, ek ve çağrışım ögelerinden yola çıkarak mantıklı tahminlerde bulunur; en yakın tahminler sınıfça tartışıldıktan sonra kelimenin TDK sözlüğündeki resmi anlamı yüksek sesle okunur ve akılda kalıcılığı sağlamak için yeni örnek cümlelerle pekiştirilir.
Bu Sözcük Buraya Yakıştı
Öğretmen, içerisinde anlam bütünlüğünü tamamlayacak boşluklar bulunan edebi bir metin ve bu boşluk sayısından daha fazla seçeneğe sahip çeldiricili bir kelime listesi hazırlar. Öğrenciler metnin bağlamına, mantık akışına ve üslubuna en uygun kelimeleri boşluklara yerleştirir; uygulama sonunda cevaplar sözlükten denetlenerek yanlış tercihler düzeltilir ve öğrenciler listede kalan kelimelerle kendi özgün cümlelerini kurgular.
← 6. Dönem Sonu İyi Örnekler · 8. Âkif'in İzinde Safahat'ın Gölgesinde → · Lise eylem planının tamamı