Basit Bir Spam Filtresi Tasarlıyoruz: Koşullu Olasılık
10. Sınıf Matematik Anadolu Lisesi · 40. hafta okul temelli planlama etkinliği · Proje · 2 ders saati
- Sınıf: 10. sınıf (Lise)
- Ders: Matematik Anadolu Lisesi
- Hafta: 40. hafta (14–18 Haziran 2027)
- Ünite/Tema: Veriden Olasılığa
- Konu: Bayes Teoremi
- Öğrenme çıktısı: 10.7.2. Bir olayın gerçekleşmesinin diğer bir olayın meydana gelmesine bağlı olduğu durumların olasılığını mevcut bilgiye/veriye dayalı tahmin edebilme
- OTP çalışma türü: Proje
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler öğretmenin hazırladığı, kişisel bilgi içermeyen kurgusal yüz e-posta başlığından oluşan bir veri setiyle basit bir “istenmeyen ileti filtresi” tasarlar. Gruplar “ücretsiz”, “hemen”, “kazandınız” gibi anahtar sözcüklerin istenmeyen ve normal iletilerde görülme sıklıklarını sayar, iki yönlü tablo oluşturur ve bir iletide belirli bir sözcük bulunduğunda iletinin istenmeyen olma olasılığını koşullu olasılık ve Bayes yaklaşımıyla hesaplar. Ardından filtrelerini yeni bir veri setinde sınar, doğru ve yanlış sınıflandırma sayılarını belirleyerek filtrenin başarısını ve yanlış alarm riskini değerlendirirler.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler Bayes teoremiyle tıbbi testlerin güvenilirliğini incelemiştir; aynı mantığı günlük yaşamda kullandıkları bir teknolojide uygulamak, koşullu olasılığın veri temelli karar sistemlerinde nasıl kullanıldığını görmelerini sağlayacaktır.
Öğrenciler veri setinden iki yönlü tablo oluşturma, koşullu olasılık hesaplama, olasılığa dayalı bir sınıflandırma kuralı tasarlama ve kuralı yeni veride sınayarak hata türlerini değerlendirme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Kurgusal ileti veri setinden anahtar sözcük sıklıklarını sayarak iki yönlü tablo oluşturur (MAB4.2, OB7.4).
- Bir sözcük bulunduğunda iletinin istenmeyen olma olasılığını koşullu olasılıkla hesaplar (MAB4.3).
- Olasılık eşiğine dayalı bir sınıflandırma kuralı tasarlar (MAB2.1, KB2.12).
- Filtreyi yeni veride sınayarak doğru sınıflandırma ve yanlış alarm sayılarını belirler (MAB4.4, KB2.17).
- Karar eşiğinin yanlış alarm riskine etkisini değerlendirir (SDB3.3, E3.9).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: MAB4.2 — Veri setinden sözcük sıklıklarını elde eder ve değerlendirir.; MAB4.3 — Koşullu olasılık hesabıyla bulgulara ulaşır.; MAB4.4 — Filtrenin başarısını ve hata türlerini yorumlar.; MAB2.1 — Olasılığa dayalı sınıflandırma kuralı geliştirir.
- Kavramsal beceriler: KB2.12 — Veriye dayalı olarak iletinin türünü tahmin eder.; KB2.5 — İletileri sınıflandırır.; KB2.17 — Filtrenin performansını değerlendirir.
- Eğilimler: E3.6 — Problemi veri, olasılık ve karar adımlarına ayırır.; E3.9 — Filtre sonuçlarına eleştirel yaklaşır.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Veri sayımında iş bölümü yapar.; SDB3.3 — Yanlış alarmın sonuçlarını gözeterek karar eşiği belirler.
- Değerler: D16 — Dijital iletişimde güvenliği önemser.; D6 — Verileri doğru sayar ve raporlar.
- Okuryazarlık becerileri: OB2.8 — İstenmeyen iletilere karşı e-güvenlik önlemleri alır.; OB7.4 — Verileri düzenler ve işler.; OB7.8 — Veriden bilgiye ulaşır.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Problem tanımı | 10 dk | İstenmeyen iletilerin yarattığı sorunlar ve filtrelerin nasıl karar verebileceği tartışılır. |
| Veri sayımı | 20 dk | Gruplar yüz iletilik eğitim setinde anahtar sözcüklerin sıklıklarını sayarak iki yönlü tablo oluşturur. |
| Olasılık hesabı | 20 dk | Her sözcük için koşullu olasılıklar ve Bayes yaklaşımıyla iletinin istenmeyen olma olasılığı hesaplanır. |
| Kural ve sınama | 20 dk | Gruplar bir eşik belirleyerek kural yazar, kuralı yirmi iletilik yeni sette sınar ve sonuçları tabloya işler. |
| Değerlendirme | 10 dk | Farklı eşiklerin doğru sınıflandırma ve yanlış alarm üzerindeki etkisi karşılaştırılır. |
Materyaller
Kurgusal eğitim ve sınama veri setleri · İki yönlü tablo şablonu · Olasılık hesap kâğıdı · Hesap tablosu yazılımı · Karar eşiği karşılaştırma tablosu
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
10. Sınıf Matematik Anadolu Lisesi 40. hafta okul temelli planlama · 10. Sınıf Matematik Anadolu Lisesi — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa