Lastik ve Yaydan Dinamometre Yapıyoruz
5. Sınıf Fen Bilimleri · 8. hafta okul temelli planlama etkinliği · Proje · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Fen Bilimleri
- Hafta: 8. hafta (2–6 Kasım 2026)
- Ünite/Tema: 2. Ünite: Kuvveti Tanıyalım
- Konu: Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi
- Öğrenme çıktısı: FB.5.2.1. Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme
- OTP çalışma türü: Proje
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler lastik bant, karton ve ataçla basit bir dinamometre tasarlar; bilinen kütleleri asarak ölçeğini işaretler ve okulda bir çanta, bir kitap ya da bir su şişesini çekmek için gereken kuvveti kendi dinamometreleriyle ölçerler. Sonuçlarını hazır dinamometre ölçümleriyle karşılaştırarak kuvveti büyüklüğüyle tanımlarlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler kuvveti itme ve çekme olarak tanımlayabilse de büyüklüğünün ölçülebildiğini ve birimini somut olarak kavramakta zorlanmaktadır. Okulda dinamometre sayısı sınırlı olduğundan her öğrencinin ölçme deneyimi yaşaması güçtür. Kendi dinamometresini yapmak hem ölçme aracının çalışma ilkesini anlamayı hem de herkesin ölçüm yapmasını sağlayacaktır.
Öğrenciler bir ölçme aracı tasarlama, ölçek oluşturma ve ölçüm sonuçlarını karşılaştırma yetkinliği kazanır. Düşük maliyetli malzemelerle bilimsel araç üretmenin mümkün olduğunu deneyimler.
Hedef çıktılar
- Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel olarak tanımlar (FB.5.2.1, FBAB5).
- Basit bir dinamometre modeli tasarlar ve ölçeğini oluşturur (FBAB9).
- Çeşitli nesneleri çekmek için gereken kuvveti ölçer (KB1.9).
- Kendi ölçümlerini hazır dinamometre sonuçlarıyla karşılaştırır (KB2.7, FBAB12).
- Ölçüm sonuçlarını tabloya düzenler (OB7.4).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: FBAB5 — Kuvveti dinamometrede okunan değerle operasyonel olarak tanımlar.; FBAB9 — Basit bir dinamometre modeli oluşturur.; FBAB12 — Ölçüm sonuçlarını kanıt olarak kullanarak karşılaştırma yapar.
- Kavramsal beceriler: KB1.9 — Dinamometreyle kuvvet ölçer.; KB2.7 — Kendi dinamometresiyle hazır dinamometrenin sonuçlarını karşılaştırır.
- Eğilimler: E3.4 — Ölçüm farkının nedenini araştırır.; E3.3 — Dinamometre tasarımını kendi fikirleriyle geliştirir.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Ölçek oluşturma işini grupça paylaşır.
- Değerler: D17 — Atık malzemeleri yeniden değerlendirir.; D3 — Ölçümleri tekrar ederek çalışkanlık gösterir.
- Okuryazarlık becerileri: OB7.4 — Ölçüm sonuçlarını tabloya düzenler.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Kuvvet ölçülür mü? | 10 dk | Öğretmen iki öğrencinin aynı çantayı çekmesini ister: “Kim daha çok kuvvet uyguladı, nasıl anlarız?” sorusuyla ölçme ihtiyacı ortaya çıkarılır. |
| Dinamometre tasarımı | 25 dk | Gruplar karton şerit, lastik bant ve ataçla dinamometre yapar; hazır dinamometreyle bilinen ağırlıkları asarak ölçeğe 1 N, 2 N, 3 N çizgilerini işaretler. |
| Ölçüm görevi | 25 dk | Gruplar kitap, kalem kutusu, su şişesi ve çantayı kendi dinamometreleriyle ölçer, ardından hazır dinamometreyle tekrar ölçer ve tabloya yazar. |
| Karşılaştırma ve sonuç | 20 dk | Sonuçlar karşılaştırılır, farkların nedenleri (lastiğin esnemesi, okuma hatası) tartışılır ve kuvvetin büyüklüğü newton birimiyle tanımlanır. |
Materyaller
Karton şerit, lastik bant, ataç · Bilinen kütleler (100 g, 200 g, 300 g) · Hazır dinamometreler · Ölçüm tablosu
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
5. Sınıf Fen Bilimleri 8. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Fen Bilimleri — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa