Misafir Ağırlama Geleneğini Canlandırıyoruz: Dinle, Canlandır, Anlat
5. Sınıf Türkçe · 27. hafta okul temelli planlama etkinliği · Sosyal etkinlik · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 27. hafta (15–19 Mart 2027)
- Ünite/Tema: Geleneklerimiz
- Konu: Misafir Odası
- Öğrenme çıktısı: T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (ses ve/veya video kayıtları, film, belgesel, dijital içerikler, etkileşimli sunumlar vb.) seçer. T.D.5.2. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları; materyalin özellikleri ve faaliyetin süresini analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda dinlerken/izlerken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.D.5.6. Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin sınırlı bir bölümünden bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.D.5.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bütününden bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.D.5.9. Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme a) Sınıflandırma ölçütüne karar verir. b) Dinlediğini/izlediğini ölçüte göre inceler. c) Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları ölçüte göre gruplandırır. ç) Oluşturulan grupları adlandırır. T.D.5.10. Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme a) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, bilgi, durum vb.ni inceler. b) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, bilgi, durum vb.ni kaynağın, dinleyicinin/izleyicinin veya bunların dışında bir başkasının bakış açısını dikkate alıp genişleterek veya daraltarak dönüştürür. c) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, bilgi, durumu vb.ni seçilen bakış açısıyla kendine özgü bir biçimde yeniden ifade eder. T.D.5.15. Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinde/izlediğinde başvurulan düşünceyi geliştirme yollarını belirler. b) Düşünceyi geliştirme yollarının içerikle ilişkisini ortaya koyar. T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinin/izlediğinin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. çözümleme yapabilme T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Metnin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.O.5.8. Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme a) Metnin sınırlı bir bölümünden ve varsa görselden yararlanarak bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.O.5.9. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme a) Metnin bütününden ve varsa görselden yararlanarak bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.O.5.10. Okuduklarını karşılaştırabilme a) Karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler. b) Belirlediği özelliklerdeki benzerlikleri listeler. c) Belirlediği özelliklerdeki farklılıkları listeler. T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.21. Okuduğunu özetleyebilme a) Metinde sunulan bilgileri çözümler. b) Çözümlemeden hareketle önemli ve önemsiz bilgileri sınıflandırır. c) Metindeki önemli bilgileri kronolojik akışa ve/veya düşünce akışına uygun olarak kendi cümleleriyle ifade eder. T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. T.K.5.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Konuşma türü (sözlü üretim veya sözlü etkileşim), amacı, süresi, ilgi ve ihtiyaçlarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda konuşurken kullanacağı yöntemi ve/veya tekniği seçer. T.K.5.5. Konuşmasında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme a) Konuşmasında kullanacağı çoklu ortam ögelerini (fotoğraf, resim, tablo, grafik, harita, ses, müzik, video vb.) belirler. b) Ögelerin işlevlerini (eş anlam oluşturma, destekleme, tek başına anlam verme) belirler. c) Çoklu ortam ögelerini içerikle ilişkilendirerek konuşmasında kullanır. T.K.5.11. Konuşmasında sınıflandırma yapabilme a) Yorumlayacağı olay, bilgi, durum vb.ni inceler. b) Olay, bilgi, durum vb.ni bağlamdan kopmadan, farklı bakış açısıyla, genişleterek veya daraltarak dönüştürür. c) Olay, bilgi, durum vb.ni belirlenen bakış açısıyla kendine özgü biçimde konuşmasında yeniden ifade eder. T.K.5.12. Yorumunu sözlü olarak ifade edebilme a) Olay, bilgi, durum vb.ni çözümler. b) Çözümlemeden hareketle önemli ve önemsiz bilgileri sınıflandırır. c) Önemli bilgileri kronolojik akışa ve/veya düşünce akışına uygun olarak kendi cümleleriyle ifade eder. T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarına bağlama uygun şekilde konuşmasında yer verir. T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda yazarken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türü ve/veya metin yapısını belirler. b) Seçtiği paragraf türünü ve/veya metin yapısını yazısında uygun biçimde kullanır. T.Y.5.7. Yazısında karşılaştırma yapabilme a) Karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler. b) Özellikler arasındaki benzerlikleri tespit ederek yazısında kullanır. c) Özellikler arasındaki farklılıkları tespit ederek yazısında kullanır. T.Y.5.10. Yazılı olarak özetleyebilme a) Olay, bilgi, durum vb.ni çözümler. b) Çözümlemeden hareketle önemli ve önemsiz bilgileri sınıflandırır. c) Önemli bilgileri kronolojik akışa ve/veya düşünce akışına uygun olarak kendi cümleleriyle ifade eder. T.Y.5.12. Düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilme a) Kullanacağı düşünceyi geliştirme yollarını belirler. b) Düşünceyi geliştirme yollarını yazısının içeriğiyle uyumlu şekilde kullanır. T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki yazma çalışmalarına aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir.
- OTP çalışma türü: Sosyal etkinlik
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler “Misafir Odası” metnini dinledikten sonra misafir karşılama, ikram ve uğurlama geleneklerini gruplar hâlinde canlandırır; canlandırmalarda geçen “hoş geldiniz, safa geldiniz, yolunuz açık olsun” gibi kalıplaşmış sözlerin anlamlarını konuşur ve aile büyüklerinden öğrendikleri gelenekleri sınıfa anlatır.
Durum ve ihtiyaç analizi
Misafir ağırlama gelenekleri öğrencilerin günlük yaşamında giderek azalmakta, bu geleneklere ait söz varlığı da unutulmaktadır. Dinlediği metindeki gelenekleri canlandırmak ve kuşaklar arası bilgi paylaşmak hem dinlediğini anlamayı hem de kültürel mirası yaşatmayı destekleyecektir.
Öğrenciler dinlediği metindeki kültürel öğeleri anlamlandırma, gelenekleri canlandırarak aktarma ve kalıplaşmış sözleri bağlamına uygun kullanma yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Dinlediği metinde geçen anlamını bilmediği sözcük ve kalıplaşmış sözlerin anlamını belirler (T.D.5.4, TAB1.2).
- Dinleme amacına uygun not alma stratejisi kullanır (T.D.5.2).
- Misafir ağırlama geleneklerini canlandırarak aktarır (TAB3.2, SDB2.2).
- Geçmiş ve bugünkü misafir ağırlama biçimlerini karşılaştırır (KB2.7).
- Aile büyüklerinden öğrendiği bir geleneği sınıfa anlatır (OB5.2, D2).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.2 — Dinlediği metinden anlam oluşturur.; TAB3.2 — Canlandırma için içerik oluşturur.; TAB3.1 — Konuşmasını duruma göre yönetir.
- Kavramsal beceriler: KB2.14 — Metindeki gelenekleri yorumlar.; KB2.7 — Geçmiş ve bugünkü misafir ağırlama biçimlerini karşılaştırır.
- Eğilimler: E2.1 — Misafirin ve ev sahibinin duygularını anlar.; E2.5 — Canlandırmaya istekle katılır.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Canlandırmada iş birliği yapar.; SDB2.1 — Kalıplaşmış nezaket sözleriyle iletişim kurar.
- Değerler: D14 — Misafire ve büyüklere saygı gösterir.; D2 — Aile içinde gelenekleri birlikte yaşatır.
- Okuryazarlık becerileri: OB5.2 — Misafir ağırlama geleneğini sürdürür.; OB5.1 — Geleneklerin kültürdeki yerini kavrar.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Dinleme ve not alma | 20 dk | Metin dinletilir; öğrenciler karşılama, ikram ve uğurlama başlıklı not kâğıdına gelenekleri ve sözleri yazar. |
| Söz varlığı | 15 dk | Kalıplaşmış sözlerin anlamları ve hangi durumda söylendikleri konuşulur. |
| Canlandırma | 30 dk | Gruplar misafir karşılama, ikram ve uğurlama sahnelerini hazırlar ve sınıfa canlandırır. |
| Dün ve bugün | 15 dk | Öğrenciler aile büyüklerinden öğrendiklerini anlatır; geçmiş ve bugünkü misafir ağırlama biçimleri karşılaştırılır. |
Materyaller
Dinleme metni kaydı · Not alma kâğıdı · Canlandırma yönerge kartları · Basit sahne eşyaları (tepsi, bardak, minder)
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
5. Sınıf Türkçe 27. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa