Sağlıklı Sofra Sözleşmesi: Dinle ve Tasarla
5. Sınıf Türkçe · 36. hafta okul temelli planlama etkinliği · Proje · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 36. hafta (17–21 Mayıs 2027)
- Ünite/Tema: Sağlıklı Yaşıyorum
- Konu: Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?
- Öğrenme çıktısı: T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (ses ve/veya video kayıtları, film, belgesel, dijital içerikler, etkileşimli sunumlar vb.) seçer. T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.D.5.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bütününden bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.D.5.12. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Bilgiler arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinin/izlediğinin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.D.5.20. Dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme a) Dinleme/izleme sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak dinleyici/izleyici kimliğinin gelişimine yön verir. T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Metnin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.O.5.9. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme a) Metnin bütününden ve varsa görselden yararlanarak bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.O.5.14. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Bilgiler arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. T.K.5.14. Sözlü olarak tartışabilme a) Eleştireceği olay, bilgi, problem, durum vb.ni sorgular. b) Sorgulanan olay, bilgi, problem, durum vb.ne ilişkin akıl yürüterek olumlu ve/veya olumsuz yargıya ulaşır. c) Ulaştığı yargıya konuşmasında yer verir. T.K.5.15. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme a) Konuşma sürecini planlar. b) Plana uygun hazırlık yapar. c) Konuşma içeriğine yönelik metin veya taslak hazırlar. ç) Dinleyici/izleyici kitlesinden gelebilecek sorulara yönelik tahminde bulunur. d) Konuşmasını yapar. T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarına bağlama uygun şekilde konuşmasında yer verir. T.K.5.21. Konuşma sürecini değerlendirebilme a) Konuşma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak konuşan kimliğinin gelişimine yön verir. T.Y.5.1. Yazma sürecini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanakları doğrultusunda yazma içeriğini, hedef kitlesini, yazma ortamını ve araçlarını belirler. b) Yazılı etkileşiminde yazışmayı başlatma, sürdürme, sonlandırmayla ilgili selam, hitap vb. kalıp ifadeleri kullanır. T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda yazarken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türü ve/veya metin yapısını belirler. b) Seçtiği paragraf türünü ve/veya metin yapısını yazısında uygun biçimde kullanır. T.Y.5.11. Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşiminde tartışabilme a) Düşüncelerini savunurken önermelerine yönelik mantıklı temellendirme yapar. b) Varsa içerikteki tutarsız, geçersiz görüş ve bilgiyi tespit eder. c) Doğru görüş ve bilgiyi kabul eder; tutarsız, geçersiz görüş ve bilgiyi çürütür. T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarını bağlama uygun şekilde yazısında kullanır. T.Y.5.15. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki yazma çalışmalarına aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir.
- OTP çalışma türü: Proje
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler “Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?” metnini dinlerken bilgilendirici metnin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. Sağlıklı beslenme ve gıda israfıyla ilgili bilgileri bir bilgi grafiğine dönüştürür, dinleme süreçlerini değerlendirir ve 19 Mayıs ruhuyla “sağlıklı genç, güçlü gelecek” temalı sınıf sofra sözleşmesi hazırlarlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrencilerin beslenme çantalarında paketli gıdaların fazla olduğu ve okul kantininde yemek artıklarının çok olduğu gözlenmiştir. Ayrıca bilgilendirici metinlerde önemli bilgiyi ayırt etme ve kendi dinleme sürecini değerlendirme becerilerinin desteklenmesi gerekmektedir.
Öğrenciler bilgilendirici metindeki önemli bilgileri metin yapısından hareketle belirleme, bilgiyi görselleştirme ve kendi dinleme sürecini değerlendirme yetkinliği kazanır. Sağlıklı beslenme ve israf konusunda sorumluluk alır.
Hedef çıktılar
- Bilgilendirici metni dinlemek için uygun materyali seçer (T.D.5.1).
- Beslenmeyle ilgili bilinmeyen kavramların anlamını tahmin eder (T.D.5.4, T.D.5.17).
- Metnin derin anlamını üst düzey çıkarımlarla yorumlar (T.D.5.7).
- Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler ve bilgi grafiğine dönüştürür (T.D.5.12, KB2.20).
- Kendi dinleme sürecinin güçlü ve gelişmeye açık yönlerini değerlendirir (T.D.5.20, TAB1.3).
- Sınıfın sağlıklı sofra sözleşmesini hazırlar (TAB4.2, D13).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.2 — Bilgilendirici metindeki önemli bilgileri belirler.; TAB1.3 — Dinleme sürecini değerlendirir.; TAB4.2 — Sofra sözleşmesi maddelerini yazar.
- Kavramsal beceriler: KB2.4 — Metni sorun-çözüm yapısına göre çözümler.; KB2.20 — Bilgileri bilgi grafiğinde sentezler.
- Eğilimler: E2.2 — Sağlıklı beslenme konusunda sorumluluk alır.; E3.3 — Bilgi grafiğini yaratıcı biçimde tasarlar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Sözleşmeyi sınıfça oluşturur.; SDB3.3 — Beslenme alışkanlıkları hakkında sorumlu karar verir.
- Değerler: D13 — Sağlıklı yaşamı önemser.; D17 — Gıda israfını önlemeye özen gösterir.; D16 — Sözleşmeye uyma sorumluluğu üstlenir.
- Okuryazarlık becerileri: OB8.1 — Sağlıklı beslenme bilgisini günlük yaşama aktarır.; OB8.5 — Gıda israfı sorununu tartışır.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Beslenme çantası anketi | 10 dk | Öğrenciler beslenme çantalarındaki yiyecekleri hızlı bir anketle sınıflandırır; sonuçlar tahtaya yazılır. |
| Dinleme ve not alma | 20 dk | Metin dinlenir; öğrenciler sorun, neden ve çözüm bölümlerine ayrılmış not alma şemasını doldurur. |
| Bilgi grafiği | 25 dk | Gruplar önemli bilgileri başlık, simge ve kısa cümlelerle bilgi grafiğine dönüştürür. |
| Sofra sözleşmesi | 15 dk | Gruplar önerdikleri maddeleri sunar; 19 Mayıs ruhuyla “sağlıklı genç, güçlü gelecek” temalı sınıf sözleşmesi oylanarak yazılır. |
| Dinleme süreci değerlendirmesi | 10 dk | Öğrenciler dinleme sırasında güçlü ve gelişmeye açık yönlerini öz değerlendirme formuna yazar. |
Materyaller
Metnin dinleme kaydı · Sorun-neden-çözüm not alma şeması · Bilgi grafiği şablonu · Sözleşme kartonu · Renkli kalemler
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
5. Sınıf Türkçe 36. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa