Atatürk'e Mektup: Dinleyen ve Yazan Sınıf
5. Sınıf Türkçe · 9. hafta okul temelli planlama etkinliği · Okuma etkinliği · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 9. hafta (9–13 Kasım 2026)
- Ünite/Tema: Atatürk'ü Tanımak
- Konu: Oğlu Hüseyin’den Emine Ana'ya Mektuplar
- Öğrenme çıktısı: T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (ses ve/veya video kayıtları, film, belgesel, dijital içerikler, etkileşimli sunumlar vb.) seçer. T.D.5.2. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları; materyalin özellikleri ve faaliyetin süresini analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda dinlerken/izlerken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.D.5.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme a) Dinlediği/izlediği ve varsa ona eşlik eden görsellerden hareketle bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Dinlediğinde/izlediğinde doğrudan verilen bilgileri (tanımı verilen kavram, düşünce, yönerge, iletilmek istenen mesaj, açıkça ifade edilen ana fikir vb.) belirler. T.D.5.11. Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Şahıs ve/veya varlık kadrosunu, mekânı, zamanı ve olay örgüsünü belirler. b) Hikâye unsurları arasındaki ilişkiyi belirler. T.D.5.14. Dinlediğinin/izlediğinin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin türüne uygun olarak giriş, gelişme, sonuç veya serim, düğüm, çözüm bölümlerini belirler. b) Metnin bölümlerinin birbirleriyle bağlantısını belirler. T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinin/izlediğinin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.1. Okumada materyal seçimini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (sözlük, genel ağ, çalışma kâğıdı, grafik organize edici vb.) seçer. T.O.5.2. Akıcı okuyabilme T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Metnin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.O.5.6. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme a) Metin ve varsa ona eşlik eden görsellerden hareketle bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Metinde doğrudan verilen bilgileri (tanımı verilen kavram, düşünce, yönerge, iletilmek istenen mesaj, açıkça ifade edilen ana fikir vb.) belirler. T.O.5.17. Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Okuduğu şiirin biçim özelliklerini belirler. b) Şiirin biçim özelliklerinin birbirleriyle ve şiirsel söyleyişle ilişkisini ortaya koyar. T.O.5.19. Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Okuduğundaki söz sanatlarını belirler. b) Söz sanatlarının metnin anlatımıyla ilişkisini ortaya koyar. T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. T.K.5.1. Konuşma sürecini yönetebilme a) Konuşmayı başlatma, sürdürme, sonlandırmayla ilgili selam, hitap vb. kalıp ifadeleri kullanır. b) Söz sırası alır ve/veya verir. T.K.5.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Konuşma türü (sözlü üretim veya sözlü etkileşim), amacı, süresi, ilgi ve ihtiyaçlarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda konuşurken kullanacağı yöntemi ve/veya tekniği seçer. T.K.5.3. Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme a) Konuşma amacını, konusunu, türünü ve anlatım biçimini belirler. b) Amaç, konu, tür ve anlatım biçimi tercihleri doğrultusunda konuşmasını sürdürür. T.K.5.9. Konuşmasında tahminlerinden yararlanabilme a) Konuşmasında ele alacağı olay, bilgi ya da durumu ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) İlişkilendirmelerden hareketle olay, bilgi ya da duruma yönelik mantıklı tahminde bulunur. c) Konuşmasında tahminlerine yer verir. T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarına bağlama uygun şekilde konuşmasında yer verir. T.K.5.19. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda yazarken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türü ve/veya metin yapısını belirler. b) Seçtiği paragraf türünü ve/veya metin yapısını yazısında uygun biçimde kullanır. T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarını bağlama uygun şekilde yazısında kullanır. T.Y.5.15. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki yazma çalışmalarına aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir.
- OTP çalışma türü: Okuma etkinliği
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
10 Kasım haftasında öğrenciler Atatürk'ün annesine yazdığı mektuplardan seçilmiş bölümleri ve onun çocukluğunu anlatan kısa bir belgesel bölümünü dinler/izler. Mektubun giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini belirler, metindeki kişileri ve olayları çözümler; ardından kendileri Atatürk'e bir mektup yazarak okul panosunda “Atatürk'e Mektuplar” köşesi oluştururlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler Atatürk'ü çoğunlukla resmî törenlerdeki bilgilerle tanımakta; onun bir evlat, öğrenci ve insan yönünü yeterince bilmemektedir. Ayrıca dinledikleri metnin bölümlerini ayırt etme ve mektup türünün yapısını kavrama konusunda desteğe ihtiyaç duymaktadırlar.
Öğrenciler amaca uygun dinleme materyali seçme, dinlediğinin yüzey anlamını ve bölümlerini belirleme ve mektup türünde yazma yetkinliği kazanır. Atatürk'ü insani yönleriyle tanıyarak ona duydukları sevgiyi kendi sözcükleriyle ifade eder.
Hedef çıktılar
- Dinleme materyallerini ve dinleme stratejisini amaca uygun seçer (T.D.5.1, T.D.5.2).
- Dinlediğinde anlamını bilmediği sözcükleri bağlamdan tahmin eder (T.D.5.4).
- Mektubun ve belgeselin yüzey anlamını belirler (T.D.5.5).
- Metindeki kişi, yer ve olayları belirleyerek çözümleme yapar (T.D.5.11).
- Mektubun giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini belirler (T.D.5.14, KB2.4).
- Atatürk'e duygu ve düşüncelerini anlatan bir mektup yazar (TAB4.2, D19).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.1 — Dinleme materyalini ve dinleme stratejisini amaca uygun seçer.; TAB1.2 — Dinlediği mektubun ve belgeselin anlamını oluşturur.; TAB4.2 — Atatürk'e mektup yazarak içerik oluşturur.
- Kavramsal beceriler: KB2.4 — Mektubu giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine ayırarak çözümler.; KB2.3 — Dinlediği metni özetler.
- Eğilimler: E1.1 — Atatürk'ün çocukluğunu merak eder.; E2.1 — Atatürk'ün annesine duyduğu sevgiyle empati kurar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB1.1 — Atatürk'e duyduğu duyguları tanıyarak ifade eder.
- Değerler: D19 — Atatürk'e ve millî değerlere bağlılığını ifade eder.; D15 — Aile sevgisini metin üzerinden fark eder.; D5 — Büyüklerine duyarlılığını yazısına yansıtır.
- Okuryazarlık becerileri: OB4.2 — Belgesel ve görselleri anlamlandırır.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Materyal seçimi | 10 dk | Öğretmenin getirdiği mektup bölümleri, belgesel bölümü ve fotoğraflar tanıtılır; öğrenciler hangi materyali hangi amaçla dinleyeceklerini ve not alma yöntemini seçer. |
| Dinleme ve izleme | 20 dk | Mektup bölümleri dinlenir, belgesel bölümü izlenir; öğrenciler bilinmeyen sözcükleri ve kişi-yer-olay bilgilerini tabloya not eder. |
| Çözümleme | 15 dk | Mektubun bölümleri renkli şeritlerle ayrılır; sözcüklerin anlamı bağlamdan tahmin edilir ve sözlükten doğrulanır. |
| Mektup yazma | 25 dk | Öğrenciler hitap, giriş, gelişme, sonuç ve imza bölümlerine uyarak Atatürk'e mektup yazar. |
| Mektuplar köşesi | 10 dk | Gönüllüler mektuplarını okur; mektuplar okul panosundaki “Atatürk'e Mektuplar” köşesinde sergilenir. |
Materyaller
Seçilmiş mektup bölümleri · Kısa belgesel bölümü · Not alma tablosu · Mektup kâğıdı ve zarf · Sözlük
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
5. Sınıf Türkçe 9. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa