Bu Video Doğru mu? Gündelik Bilim Videolarının Güvenilirliğini Araştırıyoruz
6. Sınıf Türkçe · 27. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 6. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 27. hafta (15–19 Mart 2027)
- Ünite/Tema: İletişim ve Sosyal İlişkiler
- Konu: Gündelik Hayatın Bilimi (dinleme/izleme)
- Öğrenme çıktısı: DİNLEME-İZLEME T.D.6.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, bilgiye erişim olanakları; etkinliğin süresi doğrultusunda dinleme/izleme materyalini ve diğer kaynakları (sözlük, genel ağ, çalışma kâğıdı, grafik organize edici vb.) seçer. b) Seçimleri üzerinde zamana veya üst bilişsel izlemeye bağlı düzenlemeler yapar. c) Etkileşimli dinleme/izleme sırasında karşısındakiyle ilişkiyi sürdürür. T.D.6.2. Dinlemede/izlemede strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları; materyalin özellikleri ve etkinliğin süresi doğrultusunda kullanacağı strateji ve yöntemleri seçer. b) Seçimleri üzerinde zamana veya üst bilişsel izlemeye bağlı düzenlemeler yapar. T.D.6.12. Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme a) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durum vb.ni inceler. b) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durum vb.ni yazarın, dinleyicinin/izleyicinin veya bunların dışında bir başkasının bakış açısını dikkate alıp genişleterek veya daraltarak dönüştürür. c) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durumu vb.ni seçilen bakış açısıyla kendine özgü bir biçimde yeniden ifade eder. T.D.6.14. Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Belirlenen bilgilerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koyar. T.D.6.25. Dinleme/izleme sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme a) Dinleme/izleme sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini gerekçelendirerek kendisini değerlendirir. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak dinleyici/izleyici kimliğinin gelişimine yön verir. OKUMA T.O.6.1. Okumada materyal seçimini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, süre ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (sözlük, ek kaynak vb.) seçer. c) Seçimleri üzerinde zamana bağlı değişime/üst bilişsel izlemeye dayalı düzenlemeler yapar. T.O.6.3. Okumada strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme a) Faaliyetin amacını, ilgi ve ihtiyaçlarını, materyalin özelliklerini, süre ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve yöntemleri seçer ve seçimleri üzerinde zamana veya üst bilişsel izlemeye bağlı düzenlemeler yapar. T.O.6.13. Metni yorumlayabilme a) Metindeki olay, konu, durum vb.ni inceler. b) Metindeki olay, konu, durum vb.ni yazarın, okurun veya bunların dışında bir başkasının bakış açısını dikkate alıp genişleterek veya daraltarak dönüştürür. c) Metindeki olay, konu, durum vb.ni seçilen bakış açısıyla kendine özgü bir biçimde yeniden ifade eder. T.O.6.15. Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Belirlenen bilgilerin birbiriyle ilişkisini ortaya koyar. T.O.6.22. Çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilme a) Çoklu ortam ögelerinin işlevlerini (eş anlam oluşturma, anlamı destekleme veya tek başına anlam oluşturma) belirler. b) Ögeler arasındaki bağlantıları belirler. T.O.6.27. Okuma sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini gerekçelendirerek kendisini değerlendirir. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. KONUŞMA T.K.6.1. Konuşma sürecini yönetebilme a) Konuşmayı başlatma, sürdürme, sonlandırmayla ilgili selam, hitap ve sonlandırma ifadelerini kullanır. b) Uygun zamanda söz alır/verir. c) Olay, konu, durum, problem vb. ile ilgili anlaşılmayan noktaları açıklığa kavuşturmak için herhangi bir yönlendirmenin etkisinde kalmadan soru sorar. ç) Kendisine yöneltilen soruları cevaplar. T.K.6.20. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme a) Konuşma sürecini planlar. b) Plana uygun hazırlıklar yapar. c) Konuşma içeriğine yönelik metin veya taslak hazırlar. ç) Dinleyici/izleyici kitlesinden gelebilecek sorulara yönelik tahminde bulunur. d) Konuşmasına yönelik değerlendirme kriteri belirler. T.K.6.21. Konuşmasında düşünceyi geliştirme yollarını kullanabilme a) Kullanacağı düşünceyi geliştirme yollarını belirler. b) Düşünceyi geliştirme yollarını birbirleriyle ve söylemle uyumlu şekilde kullanır. T.K.6.24. Uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanabilme Konuşmasında bağdaşıklık ögelerini işlevlerine uygun kullanır. T.K.6.26. Konuşma sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme a) Konuşma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini gerekçelendirerek kendisini değerlendirir. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak konuşan kimliğinin gelişimine yön verir. c) Konuşmalarından oluşan ürün ve seçki dosyası (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu, çoklu medya ögeleri vb.) oluşturur. YAZMA T.Y.6.1. Yazma sürecini yönetebilme a) Amaç, bağlam ve olanaklarını analiz ederek yazma konusunu, hedef kitlesini, dijital de dâhil yazma aracı ve ortamını belirler. b) Yazılı etkileşiminde yazışmayı başlatma, sürdürme ve sonlandırmayla ilgili uygun selam ve hitap ifadelerini kullanır. c) Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde içerik ve süreçle ilgili gerekli seçim ve düzenlemeleri yapar. T.Y.6.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türünü seçer. b) Yazma amacına uygun metin yapısını seçer. T.Y.6.6. Yazısında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme a) Amacına uygun olarak kullanacağı çoklu ortam ögelerini (fotoğraf, resim, tablo, grafik, harita, ses kaydı, müzik, video vb.) belirler. b) Belirlediği çoklu ortam ögelerinin işlevlerine (eş anlam oluşturma, anlamı destekleme veya tek başına anlam oluşturma) karar verir. c) Belirlediği çoklu ortam ögelerini, birbirleriyle etkileşimlerini dikkate alarak yazısında kullanır. T.Y.6.12. Yazılı olarak özetleyebilme a) Metinde/söylemde sunulan bilgileri çözümler. b) Çözümlemeden hareketle önemli ve önemsiz bilgileri sınıflandırır. c) Önemli bilgileri kronolojik akışa/düşünce akışına uygun olarak sıralar. ç) Sıraladıklarını kendi cümleleriyle yazıya aktarır. T.Y.6.21. Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme a) Yazım kurallarını uygular. b) Noktalama işaretlerini uygun biçimde kullanır. T.Y.6.22. Yazma sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini gerekçelendirerek kendisini değerlendirir. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir. c) Yazılarından oluşan ürün ve seçki dosyası (sözlük, günlük, anı, gezi, şiir, alıntılar seçkisi, atasözü ve deyim vb.) oluşturur.
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler mutfak, temizlik ve sağlıkla ilgili “pratik bilgi” veren kısa videoları ve bir bilim kurumunun hazırladığı bilgilendirici içeriği izler; videoları hazırlayan kişi ya da kurum, kanıt sunup sunmadığı, abartılı ifadeler ve deneyin tekrarlanabilirliği ölçütleriyle araştırır ve güvenilir bilim içeriği izleme rehberi hazırlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler sosyal medyada karşılaştıkları “mucize” bilgileri sorgulamadan doğru kabul etmektedir. Dinleme/izleme materyallerini güvenilirlik ölçütleriyle araştırmak, bilimsel düşünmeyi ve bilinçli izleyiciliği birlikte geliştirecektir.
Öğrenciler izledikleri içeriklerin güvenilirliğini ölçütlere göre sorgulama, kaynak araştırması yapma ve güvenilir içerik seçimi için rehber oluşturma yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- İzleme amacı ve bilgiye erişim olanaklarına göre güvenilir materyali seçer (T.D.6.1, TAB1.1).
- İzlediği içeriğe uygun eleştirel izleme stratejisi kullanır (T.D.6.2).
- Videoları kaynak, kanıt, abartı ve tekrarlanabilirlik ölçütleriyle araştırır (KB3.3, OB2.9).
- İddiaları mantıksal olarak denetler (KB2.19, E3.9).
- Güvenilir bilim içeriği izleme rehberi hazırlar (TAB1.3, SDB3.3).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.1 — İzleme materyalini güvenilirlik ölçütlerine göre seçer.; TAB1.2 — İçeriklerden anlam oluşturur.; TAB1.3 — İzleme sürecini değerlendirir.
- Kavramsal beceriler: KB3.3 — İçerikleri eleştirel düşünerek değerlendirir.; KB2.19 — İddiaları mantıksal olarak denetler.
- Eğilimler: E3.9 — Abartılı iddialara şüpheyle yaklaşır.; E3.4 — Bilginin doğrusunu araştırır.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB3.3 — Paylaşmadan önce sorumlu karar verir.
- Değerler: D6 — Doğruluğundan emin olmadığı bilgiyi yaymaz.; D13 — Sağlıkla ilgili yanlış bilgilere karşı dikkatli olur.
- Okuryazarlık becerileri: OB2.9 — Dijital bilgiyi eleştirel düşünerek değerlendirir.; OB1.5 — Bilgiyi kullanarak eleştirel düşünür.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Ölçüt belirleme | 15 dk | Sınıf “Bir videoya neden güveniriz?” sorusundan yola çıkarak dört güvenilirlik ölçütü belirler. |
| Video araştırması | 30 dk | Gruplar öğretmenin seçtiği iki kısa “pratik bilgi” videosunu ve bir bilim kurumunun içeriğini izleyip ölçüt tablosunu doldurur. |
| İddia denetimi | 20 dk | Gruplar videolardaki bir iddiayı ders kitabı ve güvenilir kaynaklarla karşılaştırarak doğru, kısmen doğru ya da yanlış diye işaretler. |
| Rehber | 15 dk | Gruplar “Paylaşmadan önce sor” başlıklı beş maddelik izleme rehberi yazar. |
Materyaller
Önceden seçilmiş kısa videolar · Bilim kurumu içeriği · Güvenilirlik ölçüt tablosu · Rehber şablonu · Ders kitabı
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
6. Sınıf Türkçe 27. hafta okul temelli planlama · 6. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa