Grafik Yanıltır mı? Haber Grafiklerini Okuyoruz
9. Sınıf Matematik(Hazırlık) · 40. hafta okul temelli planlama etkinliği · Okuma etkinliği · 2 ders saati
- Sınıf: 9. sınıf (Lise)
- Ders: Matematik(Hazırlık)
- Hafta: 40. hafta (14–18 Haziran 2027)
- Ünite/Tema: İstatistiksel Araştırma Süreci
- Konu: İstatistiksel Görsel, Özet, Sonuç, Yorum, Çıkarım veya Tahminleri Değerlendirme
- Öğrenme çıktısı: H.5.1. Başkaları tarafından oluşturulan istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- OTP çalışma türü: Okuma etkinliği
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler öğretmenin gerçek kurum ya da kişi adı vermeden hazırladığı, haber dilinde yazılmış altı kısa metin ve grafikten oluşan bir “haber dosyası”nı okur. Grafiklerde eksenin sıfırdan başlamaması, ölçeğin bozulması, seçici zaman aralığı, üç boyutlu pasta grafiği ve örneklem bilgisinin eksik olması gibi yanıltıcı öğeleri bulur; her haberdeki istatistiksel sonucun veriyle ne ölçüde desteklendiğini tartışır. Ardından gruplar bir yanıltıcı grafiği doğru biçimde yeniden çizer ve haberin başlığını veriye uygun olarak yeniden yazar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler anket haberlerindeki yüzdeleri sorgulamıştır; grafiklerin görsel tasarım yoluyla da yanıltabildiğini fark etmek, başkaları tarafından oluşturulan istatistiksel sonuçları değerlendirirken görsel okuryazarlığı da kullanmalarını sağlayacaktır.
Öğrenciler haber metinlerindeki grafik ve istatistiksel iddiaları eleştirel okuma, yanıltıcı görsel öğeleri belirleme ve veriye sadık bir grafik ile başlık oluşturma yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Başkaları tarafından oluşturulan istatistiksel sonuç veya yorumları tartışır (H.5.1, KB3.3).
- Grafiklerdeki eksen, ölçek, zaman aralığı ve görsel tasarım kaynaklı yanıltıcı öğeleri belirler (MAB3.2, OB4.3).
- Haber başlığı ile veri arasındaki tutarlılığı denetler (KB2.19, H.5.1).
- Örneklem ve kaynak gibi eksik bilgileri sorgular (KB2.8, E3.9).
- Yanıltıcı bir grafiği doğru biçimde yeniden çizer ve başlığı veriye uygun yeniden yazar (MAB3.1, D6).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: MAB3.2 — Grafik temsillerinin doğruluğunu değerlendirir.; MAB4.4 — Haberdeki sonuçları verilerle karşılaştırarak yorumlar.; MAB3.1 — Yanıltıcı grafiği doğru temsille yeniden çizer.
- Kavramsal beceriler: KB3.3 — Haber grafiklerini eleştirel değerlendirir.; KB2.19 — Başlık ile veri arasındaki tutarlılığı denetler.; KB2.8 — Eksik bilgileri sorgular.
- Eğilimler: E3.9 — Grafiklerdeki iddialara şüpheyle yaklaşır.; E3.4 — Verinin gerçekte ne söylediğini arar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Haber dosyasını grupla çözümler.; SDB3.3 — Bilgi paylaşırken sorumlu davranır.
- Değerler: D6 — Veriyi çarpıtmadan sunmayı önemser.; D16 — Paylaştığı bilginin doğruluğundan sorumlu olduğunu bilir.
- Okuryazarlık becerileri: OB4.3 — Görsel hakkında eleştirel düşünür.; OB7.8 — Grafikten doğru bilgiye ulaşır.; OB2.9 — Dijital bilgiyi kullanarak eleştirel düşünür.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| İlk izlenim | 10 dk | Öğrencilere iki grafik birkaç saniye gösterilir; ilk izlenimleri yazılır, ardından grafiklerin aynı veriden üretildiği açıklanır. |
| Haber dosyası okuma | 25 dk | Gruplar altı haberi okur; yanıltıcı öğeleri bir kontrol listesiyle işaretler ve başlık-veri tutarlılığını değerlendirir. |
| Tartışma | 15 dk | Gruplar bulgularını paylaşır; “Bu haber yalan mı, yanıltıcı mı?” ayrımı tartışılır. |
| Yeniden çizim | 20 dk | Gruplar bir yanıltıcı grafiği doğru eksen ve ölçekle yeniden çizer, başlığı veriye uygun yeniden yazar. |
| Kontrol listesi | 10 dk | Sınıf grafik okurken sorulacak beş soruluk ortak kontrol listesini oluşturur. |
Materyaller
Altı kurgusal haber ve grafik · Yanıltıcı öğe kontrol listesi · Kareli kâğıt · Hesap tablosu ya da grafik yazılımı
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
9. Sınıf Matematik(Hazırlık) 40. hafta okul temelli planlama · 9. Sınıf Matematik(Hazırlık) — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa