Sözlük Okuma: Klasik Metinler ve Ortak Miras Faaliyetleri — Lise (Ortaöğretim)
Dilimizin Zenginlikleri lise 3. faaliyet (Ekim 2026): Dîvânu Lugâti't-Türk canlı harita, Anlamını Bul panosu ve Kelime Arkeolojisi panosu.
Hedef kitle: Ortaöğretim Öğrencileri
Faaliyet adımları
- 3.1. "Dîvânu Lugâti't-Türk" Canlı Harita Çalışması (12 Ekim – 16 Ekim · Okul Yürütme Komisyonu) — evrakburada önerisi: Dîvânu Lugâti’t-Türk Canlı Harita: Kelime Fişleri ve Ders Akışı
- 3.2. "Anlamını Bul" Panosu ve Dijital Kelime Avı (19 Ekim – 23 Ekim · Okul Yürütme Komisyonu) — evrakburada önerisi: Anlamını Bul Panosu ve Dijital Kelime Avı: İpucu Kartları
- 3.3. Klasik Metinlerle "Kelime Arkeolojisi" Dijital Panosu (5 Ekim – 30 Ekim · Okul Yürütme Komisyonu) — evrakburada önerisi: Kelime Arkeolojisi Dijital Panosu: Kazı Fişi ve Örnek
Kılavuzdaki uygulama
Dîvânu Lugâti't-Türk Canlı Harita Çalışması
Sınıf küçük çalışma gruplarına ayrılır; her gruba Kaşgarlı Mahmud'un abidevi eseri Dîvânu Lugâti't-Türk'ten seçilmiş tarihî ve kültürel değeri yüksek özgün kelimeler verilir. Öğrenciler bu kelimelerin güncel TDK sözlük anlamlarını, etimolojik köken bilgilerini ve XI. yüzyıl metinlerindeki kullanım bağlamlarını akademik ve güvenilir kaynaklar üzerinden kapsamlı biçimde araştırır. Elde edilen veriler doğrultusunda kelimeler geniş bir Türk dünyası haritası üzerinde coğrafi bölge, kültürel etkileşim, kullanım alanı veya çağrışım ilişkilerine göre görsel ögelerle desteklenerek konumlandırılır. Her grup hazırladığı kelimelerin tarihî, sosyal ve dil bilimsel önemini sınıfa sunarak etkileşimli ve canlı bir haritaya dönüştürür.
Anlamını Bul Panosu ve Dijital Kelime Avı
Öğretmen, haftanın temasına veya incelenen edebî metne uygun zengin bir kelime havuzu oluşturup bu kelimeleri yönlendirici ipucu cümleleri ve görsellerle okul ilan panosuna ve sınıfın dijital platformuna yerleştirir. Öğrenciler kelimelerin detaylı sözlük anlamlarını, eş ve yakın anlamlılarını, zıt anlamlılarını ve günlük hayattaki örnek kullanımlarını bireysel veya grup hâlinde araştırır. Hafta sonuna doğru yanıtlar sınıfta değerlendirilip "Kelime Duvarı"na eklenerek öğrenci cümleleriyle zenginleştirilmiş dijital ve basılı bir sınıf sözlüğü oluşturulur.
Klasik Metinlerle Kelime Arkeolojisi Dijital Panosu
Öğrenciler; Türk edebiyatının klasik metinlerinden anlamı unutulmaya yüz tutmuş, günümüzde seyrek kullanılan veya anlam kaymasına uğramış kelimeleri seçerek sözlük anlamı, metindeki bağlamı, geçirdiği tarihî anlam değişimleri ve deyim/atasözü ilişkileri üzerine ayrıntılı notlar hazırlar. Hazırlanan araştırmalar dijital panolarda veya etkileşimli sunu dosyalarında birleştirilerek QR kod destekli okul sergileri, dijital kataloglar ve sınıf içi sunumlar aracılığıyla tüm okul topluluğunun erişimine açılır.
← 2. Komisyonların Kurulması · 4. Kadim Sözler → · Lise eylem planının tamamı