Çevrim İçi Alışverişte Akdin Unsurları: Fıkhi İlke Araştırması
10. Sınıf Fıkıh · 40. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 10. sınıf (Lise)
- Ders: Fıkıh
- Hafta: 40. hafta (14–18 Haziran 2027)
- Bağlam (önceki tema): 4. Sosyal ve Ekonomık Hayat
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler alım-satım akdinin temel unsurlarını (taraflar, rıza, satılan mal, bedel) ve ilgili ilkeleri çevrim içi alışveriş bağlamında araştırır. Karşılıklı rızaya dayalı ticareti öğütleyen Nisâ suresi 29. ayeti ve Peygamberimizin belirsizlik içeren (garar) satışı yasakladığını bildiren rivayeti (Müslim, Büyû‘, 4) kaynak olarak inceleyen gruplar; ürünün görülmeden satılması, ön ödeme, iade ve cayma hakkı, yanıltıcı ürün görselleri gibi kurgusal vakaları fıkhi ilkeler ve güncel tüketici mevzuatı açısından değerlendirir. Bulgular bir karşılaştırma tablosunda toplanır ve “helal ve güvenli çevrim içi alışveriş ilkeleri” listesi hazırlanır.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler alım-satım sözleşmesini vaka çalışmasıyla incelemiştir; aynı ilkeleri gençlerin yoğun biçimde kullandığı çevrim içi alışverişe uygulamak, fıkıh bilgisinin güncel ekonomik yaşamdaki karşılığını görmelerini sağlayacaktır.
Öğrenciler fıkhi ilkeleri kaynak metinlerden çıkarma, güncel ticari durumlara uygulama, fıkhi ilkeler ile hukuki düzenlemeleri karşılaştırma ve tüketici olarak sorumlu kararlar alma yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Nisâ 29. ayet ve garar yasağına ilişkin rivayetten ticaret ilkelerini çıkarır (DAB1.1, DAB3.1).
- Kurgusal çevrim içi alışveriş vakalarını akdin unsurlarına göre çözümler (KB2.4, DAB6).
- Fıkhi ilkeleri güncel tüketici mevzuatıyla karşılaştırır (DAB5.2, KB2.6).
- Çevrim içi alışverişte e-güvenlik risklerini belirler (OB2.8).
- Helal ve güvenli çevrim içi alışveriş ilkeleri listesi hazırlar (KB3.1, SDB3.3).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: DAB1.1 — Ticaretle ilgili ayeti mealden okur.; DAB5.2 — Fıkhi ilkeler ile güncel düzenlemeleri karşılaştırır.; DAB3.1 — Akit, rıza ve garar kavramlarını ayırt eder.; DAB6 — İlkeleri çevrim içi alışveriş vakalarına uygular.
- Kavramsal beceriler: KB2.6 — Tüketici mevzuatı hakkında bilgi toplar.; KB2.4 — Vakaları akit unsurlarına göre çözümler.; KB3.1 — Sorumlu alışveriş kararları verir.
- Eğilimler: E3.4 — Bilgiyi resmî kaynaktan doğrular.; E3.10 — Çevrim içi ticari uygulamalara eleştirel bakar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Vaka araştırmasını grupla yürütür.; SDB3.3 — Tüketici olarak sorumlu karar verir.
- Değerler: D6 — Ticarette açıklığı ve dürüstlüğü savunur.; D1 — Alıcı ve satıcının hakkını gözetir.
- Okuryazarlık becerileri: OB3.3 — Bilinçli harcama yapar.; OB2.8 — Çevrim içi alışverişte e-güvenlik önlemleri alır.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Kaynak okuma | 15 dk | Gruplar ayet meali ile rivayeti okuyarak rıza ve belirsizlik ilkelerini belirler. |
| Vaka araştırması | 25 dk | Her grup bir kurgusal vakayı inceler; resmî tüketici bilgilendirme kaynaklarından ilgili hakları araştırır. |
| Karşılaştırma tablosu | 15 dk | Vakalar akdin unsuru, fıkhi ilke ve hukuki düzenleme sütunlarında değerlendirilir. |
| Sunum | 15 dk | Gruplar vakalarını ve değerlendirmelerini sunar. |
| İlkeler listesi | 10 dk | Sınıf helal ve güvenli çevrim içi alışveriş için beş ilke belirler. |
Materyaller
Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim meali · Kaynak künyeli rivayet metni · Dört kurgusal vaka kartı · Resmî tüketici bilgilendirme kaynakları · Karşılaştırma tablosu
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
10. Sınıf Fıkıh 40. hafta okul temelli planlama · 10. Sınıf Fıkıh — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa