Makam Kuramına Giriş: Dizi, Durak ve Güçlü
10. Sınıf Müzik · 19. hafta okul temelli planlama etkinliği · Okuma etkinliği · 2 ders saati
- Sınıf: 10. sınıf (Lise)
- Ders: Müzik
- Hafta: 19. hafta (18–22 Ocak 2027)
- Bağlam (önceki tema): Müzik Kültürü
- OTP çalışma türü: Okuma etkinliği
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler Türk müziğinde makamı oluşturan temel kavramları (dizi, durak, güçlü, seyir, çeşni) anlatan özgün bir kuram metnini okur. Gruplar Rast, Uşşak ve Hicaz makamlarının dizilerini, durak ve güçlü perdelerini ve seyir özelliklerini metinden çıkararak bir karşılaştırma tablosu oluşturur; ardından her makamdan kısa bir örnek eseri dinleyerek metindeki kuramsal bilgileri kulakla tanımaya çalışır. Etkinlik, önceki hafta hazırlanan makamların duygu haritasının kuramsal özelliklerle ilişkilendirilmesiyle tamamlanır.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler makamların duygu haritasını dinleme yoluyla oluşturmuştur; makamları kuramsal kavramlarla okumak, duygu izlenimlerini müziksel yapının nesnel özellikleriyle ilişkilendirmelerini ve geleneksel müziği kuram düzeyinde anlamalarını sağlayacaktır.
Öğrenciler müzik kuramı metninden makam kavramlarını çıkarma, makamları dizi, durak, güçlü ve seyir özellikleriyle karşılaştırma ve kuramsal bilgiyi dinleme deneyimiyle ilişkilendirme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Kuram metninden dizi, durak, güçlü, seyir ve çeşni kavramlarını açıklar (KB2.4, OB9.1).
- Rast, Uşşak ve Hicaz makamlarının dizilerini nota üzerinde okur (SAB7).
- Üç makamı durak, güçlü ve seyir özellikleriyle karşılaştırır (SAB1.2, KB2.7).
- Örnek eserleri dinleyerek kuramsal özellikleri kulakla tanımaya çalışır (SAB9, SAB6).
- Duygu haritasındaki izlenimleri makamların kuramsal özellikleriyle ilişkilendirir (KB2.14).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: SAB7 — Makam dizilerini nota üzerinde okur.; SAB9 — Makam örneklerini dikkatle dinler.; SAB6 — Durak ve güçlü perdelerini işiterek ayırt etmeye çalışır.; SAB1.2 — Üç makamı karşılaştırır.
- Kavramsal beceriler: KB2.4 — Makamı yapı öğelerine ayırır.; KB2.7 — Makamları karşılaştırır.; KB2.14 — Duygu izlenimlerini kuramsal özelliklerle yorumlar.
- Eğilimler: E3.6 — Makamı analitik olarak inceler.; E1.1 — Makamların yapısını merak eder.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Karşılaştırma tablosunu grupla hazırlar.
- Değerler: D19 — Türk müziği mirasını sahiplenir.; D7 — Makamların estetik değerini fark eder.
- Okuryazarlık becerileri: OB9.1 — Makam müziğinin kuramsal tekniklerini anlar.; OB5.2 — Geleneksel müzik kültürünü sürdürür.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Duygu haritasına dönüş | 10 dk | Önceki haftanın duygu haritası hatırlanır; “Bu duyguları ne oluşturuyor olabilir?” sorusu sorulur. |
| Kuram metni okuma | 25 dk | Gruplar metni okuyarak kavramları ve üç makamın özelliklerini karşılaştırma tablosuna yazar. |
| Dizi okuma | 15 dk | Makam dizileri nota üzerinde okunur, durak ve güçlü perdeleri işaretlenir. |
| Dinleme ve tanıma | 20 dk | Her makamdan kısa örnekler dinlenir; durakta bitiş ve güçlüde asma kulakla izlenir. |
| İlişkilendirme | 10 dk | Duygu izlenimleri ile kuramsal özellikler arasındaki ilişkiler tartışılır. |
Materyaller
Özgün makam kuramı metni · Dizi nota kartları · Makam örnek kayıtları · Karşılaştırma tablosu · Önceki haftanın duygu haritası
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
10. Sınıf Müzik 19. hafta okul temelli planlama · 10. Sınıf Müzik — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa