Elektromıknatısın Gücünü Ne Belirler? Sarım ve Akım Deneyi
11. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi · 19. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 11. sınıf (Lise)
- Ders: Fizik Anadolu Lisesi
- Hafta: 19. hafta (18–22 Ocak 2027)
- Bağlam (önceki tema): Elektrik ve Manyetizma
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler bir demir çivi çevresine sarılan yalıtılmış telden elektromıknatıs yapar ve elektromıknatısın kaldırabildiği ataş sayısını ölçerek “Elektromıknatısın gücü sarım sayısına ve akıma nasıl bağlıdır?” sorusunu araştırır. Gruplar önce sarım sayısını (10, 20, 30, 40) değiştirip akımı sabit tutar, ardından sarım sayısını sabit tutarak pil sayısını değiştirir; her ölçümü üç kez tekrarlar ve sonuçları grafiğe döker. Bulgular manyetik alan şiddetinin sarım sayısı ve akımla ilişkisini veren bağıntıyla karşılaştırılır ve demir çekirdeğin etkisi çekirdeksiz bobinle denenir.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler basit elektrik motoru yaparak elektrik ile manyetizma arasındaki ilişkiyi deneyimlemiştir; motorun temel bileşeni olan elektromıknatısın gücünü etkileyen değişkenleri nicel olarak araştırmak, kavramsal bilgiyi kontrollü deney ve veri çözümlemesiyle derinleştirecektir.
Öğrenciler değişkenleri kontrol ederek deney tasarlama, tekrarlı ölçüm yapma, verileri grafikle çözümleyerek ilişki kurma ve deneysel bulguları fiziksel bağıntıyla karşılaştırma yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Sarım sayısı ve akım için ayrı kontrollü deney tasarlar (FBAB7, E3.7).
- Kaldırılan ataş sayısını tekrarlı ölçerek veri oluşturur (KB1.9).
- Sarım sayısı ve akımın elektromıknatısın gücüne etkisini grafikle çözümler (OB7.5, OB7.7).
- Bulguları manyetik alan bağıntısıyla karşılaştırır (KB2.19, FBAB12).
- Demir çekirdeğin etkisini çekirdeksiz bobinle karşılaştırarak açıklar (FBAB2, FBAB8).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: FBAB7 — Değişkenleri kontrol ederek elektromıknatıs deneyi yapar.; FBAB8 — Sarım ve akımın etkisine ilişkin çıkarım yapar.; FBAB12 — Sonuçlarını deney verileriyle destekler.; FBAB2 — Çekirdekli ve çekirdeksiz bobinleri sınıflandırarak karşılaştırır.
- Kavramsal beceriler: KB1.9 — Kaldırılan ataş sayısını ölçer.; KB2.7 — Değişken etkilerini karşılaştırır.; KB2.19 — Bulguların bağıntıyla tutarlılığını denetler.
- Eğilimler: E3.7 — Ölçümleri tekrarlayarak sistemli çalışır.; E3.9 — Ölçüm hatalarını sorgular.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Deney ekibinde görev paylaşır.; SDB3.3 — Pil ısınması gibi risklere karşı sorumlu davranır.
- Değerler: D6 — Verileri olduğu gibi raporlar.; D16 — Elektrik güvenliği kurallarına uyar.
- Okuryazarlık becerileri: OB7.5 — Verileri grafikle gösterir.; OB7.7 — Verideki örüntüyü analiz eder.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Soru ve plan | 10 dk | Araştırma soruları, değişkenler ve ölçüm yöntemi belirlenir. |
| Sarım deneyi | 20 dk | Akım sabit tutularak dört farklı sarım sayısı için ataş sayıları üç kez ölçülür. |
| Akım deneyi | 20 dk | Sarım sabit tutularak pil sayısı değiştirilir ve ölçümler tekrarlanır. |
| Çekirdek karşılaştırması | 10 dk | Aynı sarım ve akımla çekirdekli ve çekirdeksiz bobin karşılaştırılır. |
| Çözümleme | 20 dk | Grafikler çizilir, ilişkiler yorumlanır ve bulgular bağıntıyla karşılaştırılarak hata kaynakları tartışılır. |
Materyaller
Yalıtılmış bakır tel · Demir çiviler ve plastik çubuk · Pil yuvaları ve piller · Ataşlar · Veri tablosu ve grafik kâğıdı
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
11. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi 19. hafta okul temelli planlama · 11. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa