Etiket Dedektifleri: Paketli Gıdaların Etiketlerini İnceliyoruz
5. Sınıf Türkçe · 36. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 36. hafta (17–21 Mayıs 2027)
- Ünite/Tema: Sağlıklı Yaşıyorum
- Konu: Ne Olacak Bu Yemek Sorunu?
- Öğrenme çıktısı: T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (ses ve/veya video kayıtları, film, belgesel, dijital içerikler, etkileşimli sunumlar vb.) seçer. T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.D.5.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bütününden bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.D.5.12. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Bilgiler arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinin/izlediğinin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.D.5.20. Dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme a) Dinleme/izleme sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak dinleyici/izleyici kimliğinin gelişimine yön verir. T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Metnin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.O.5.9. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme a) Metnin bütününden ve varsa görselden yararlanarak bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler. T.O.5.14. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metin yapısından hareketle önemli bilgileri belirler. b) Bilgiler arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. T.K.5.14. Sözlü olarak tartışabilme a) Eleştireceği olay, bilgi, problem, durum vb.ni sorgular. b) Sorgulanan olay, bilgi, problem, durum vb.ne ilişkin akıl yürüterek olumlu ve/veya olumsuz yargıya ulaşır. c) Ulaştığı yargıya konuşmasında yer verir. T.K.5.15. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme a) Konuşma sürecini planlar. b) Plana uygun hazırlık yapar. c) Konuşma içeriğine yönelik metin veya taslak hazırlar. ç) Dinleyici/izleyici kitlesinden gelebilecek sorulara yönelik tahminde bulunur. d) Konuşmasını yapar. T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarına bağlama uygun şekilde konuşmasında yer verir. T.K.5.21. Konuşma sürecini değerlendirebilme a) Konuşma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak konuşan kimliğinin gelişimine yön verir. T.Y.5.1. Yazma sürecini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanakları doğrultusunda yazma içeriğini, hedef kitlesini, yazma ortamını ve araçlarını belirler. b) Yazılı etkileşiminde yazışmayı başlatma, sürdürme, sonlandırmayla ilgili selam, hitap vb. kalıp ifadeleri kullanır. T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda yazarken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türü ve/veya metin yapısını belirler. b) Seçtiği paragraf türünü ve/veya metin yapısını yazısında uygun biçimde kullanır. T.Y.5.11. Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşiminde tartışabilme a) Düşüncelerini savunurken önermelerine yönelik mantıklı temellendirme yapar. b) Varsa içerikteki tutarsız, geçersiz görüş ve bilgiyi tespit eder. c) Doğru görüş ve bilgiyi kabul eder; tutarsız, geçersiz görüş ve bilgiyi çürütür. T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarını bağlama uygun şekilde yazısında kullanır. T.Y.5.15. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki yazma çalışmalarına aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir.
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler sağlıklı beslenme ve gıda etiketleri hakkında güvenilir kurumların hazırladığı kısa bir bilgilendirme videosunu izler; ardından evden getirdikleri paketli gıdaların etiketlerinde şeker, tuz, yağ miktarı ve son tüketim tarihi gibi bilgileri araştırır, verileri karşılaştırır ve “Akıllı Tüketici Etiket Rehberi” hazırlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler kantinde ve marketlerde paketli gıdaları etiketine bakmadan seçmektedir. Dinlediği/izlediği bilgilendirici içeriği anlamlandırıp gerçek etiketlerle karşılaştırmak hem dinleme becerisini hem de sağlıklı tercih yapma alışkanlığını güçlendirecektir.
Öğrenciler bilgilendirici bir içeriği amacına uygun izleme, etiketlerden veri toplama ve verilere dayanarak sağlıklı tercih önerisi geliştirme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- İzleyeceği bilgilendirici içeriğin amacını ve süresini belirleyerek materyali seçer (T.D.5.1, TAB1.1).
- İzlediği içerikte geçen anlamını bilmediği kavramları (katkı maddesi, son tüketim tarihi) belirler (T.D.5.4, TAB1.2).
- Paketli gıda etiketlerinden şeker, tuz ve yağ bilgilerini toplar (KB2.6, OB7.4).
- Ürünleri besin değerlerine göre karşılaştırır (KB2.7).
- Akıllı tüketici etiket rehberi yazarak sağlıklı tercih önerir (TAB4.2, SDB3.3).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.1 — İzleme amacını belirleyerek dinlemesini yönetir.; TAB1.2 — İzlediği içerikten anlam oluşturur.; TAB4.2 — Etiket rehberi yazar.
- Kavramsal beceriler: KB2.6 — Etiketlerden bilgi toplar.; KB2.7 — Ürünlerin besin değerlerini karşılaştırır.
- Eğilimler: E3.4 — Ürünün gerçek içeriğini araştırır.; E3.10 — Reklam ve ambalaj mesajlarına eleştirel bakar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB3.3 — Gıda seçiminde sorumlu karar verir.
- Değerler: D13 — Sağlıklı beslenme tercihleri yapar.; D17 — Bilinçli alışverişle israfı önler.
- Okuryazarlık becerileri: OB3.3 — Bilinçli harcama yapar.; OB7.4 — Etiket verilerini tabloya düzenler.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| İzleme amacı | 10 dk | Öğrenciler “Etiketten neler öğrenebiliriz?” sorusuyla izleme amacını belirler ve not alacakları başlıkları seçer. |
| Bilgilendirici içerik | 15 dk | Güvenilir bir kurumun hazırladığı kısa video izlenir; öğrenciler başlıklara not alır, bilmedikleri kavramları işaretler. |
| Etiket araştırması | 30 dk | Gruplar paketli gıda ambalajlarındaki şeker, tuz, yağ ve son tüketim tarihi bilgilerini tabloya yazar. |
| Karşılaştırma | 15 dk | Benzer ürünler karşılaştırılır; ambalajdaki görsellerle gerçek içeriğin uyumu tartışılır. |
| Rehber | 10 dk | Gruplar beş maddelik etiket okuma rehberi yazar. |
Materyaller
Resmî kurumun bilgilendirme videosu · Boş paketli gıda ambalajları · Etiket veri tablosu · Rehber şablonu
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
5. Sınıf Türkçe 36. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa