Atatürk’ü Anlatan Kaynakları Seçiyoruz: Dinleme/İzleme Materyali Araştırması
5. Sınıf Türkçe · 9. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 5. sınıf (Ortaokul)
- Ders: Türkçe
- Hafta: 9. hafta (9–13 Kasım 2026)
- Ünite/Tema: Atatürk'ü Tanımak
- Konu: Oğlu Hüseyin’den Emine Ana'ya Mektuplar
- Öğrenme çıktısı: T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (ses ve/veya video kayıtları, film, belgesel, dijital içerikler, etkileşimli sunumlar vb.) seçer. T.D.5.2. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Dinleme/izleme şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, ilgi ve ihtiyaçları; materyalin özellikleri ve faaliyetin süresini analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda dinlerken/izlerken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Dinlediğinin/izlediğinin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.D.5.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme a) Dinlediği/izlediği ve varsa ona eşlik eden görsellerden hareketle bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Dinlediğinde/izlediğinde doğrudan verilen bilgileri (tanımı verilen kavram, düşünce, yönerge, iletilmek istenen mesaj, açıkça ifade edilen ana fikir vb.) belirler. T.D.5.11. Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Şahıs ve/veya varlık kadrosunu, mekânı, zamanı ve olay örgüsünü belirler. b) Hikâye unsurları arasındaki ilişkiyi belirler. T.D.5.14. Dinlediğinin/izlediğinin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin türüne uygun olarak giriş, gelişme, sonuç veya serim, düğüm, çözüm bölümlerini belirler. b) Metnin bölümlerinin birbirleriyle bağlantısını belirler. T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Dinlediğinin/izlediğinin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.1. Okumada materyal seçimini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda metin ve diğer yardımcı materyalleri (sözlük, genel ağ, çalışma kâğıdı, grafik organize edici vb.) seçer. T.O.5.2. Akıcı okuyabilme T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Amacı, ilgi ve ihtiyaçları, materyalin özellikleri, faaliyetin süresi ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme a) Metnin bağlamından söz varlığı unsurlarının anlamıyla ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) Söz varlığı unsurlarının anlamına ilişkin mantıklı tahminde bulunur. c) Tahminin doğruluğunu kaynaklardan (sözlük, başvuru kitapları, genel ağ vb.), ebeveyn veya öğretmenden yardım alarak kontrol edip yargıya ulaşır. T.O.5.6. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme a) Metin ve varsa ona eşlik eden görsellerden hareketle bağlama dair ipuçlarını bulur. b) Metinde doğrudan verilen bilgileri (tanımı verilen kavram, düşünce, yönerge, iletilmek istenen mesaj, açıkça ifade edilen ana fikir vb.) belirler. T.O.5.17. Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Okuduğu şiirin biçim özelliklerini belirler. b) Şiirin biçim özelliklerinin birbirleriyle ve şiirsel söyleyişle ilişkisini ortaya koyar. T.O.5.19. Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme a) Okuduğundaki söz sanatlarını belirler. b) Söz sanatlarının metnin anlatımıyla ilişkisini ortaya koyar. T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme a) Metnin temayla ilgili söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarının anlam ilişkilerini inceler. T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme a) Okuma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Deneyimlediği süreçteki gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki çalışmalara aktararak okur kimliğinin gelişimine yön verir. T.K.5.1. Konuşma sürecini yönetebilme a) Konuşmayı başlatma, sürdürme, sonlandırmayla ilgili selam, hitap vb. kalıp ifadeleri kullanır. b) Söz sırası alır ve/veya verir. T.K.5.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme a) Konuşma türü (sözlü üretim veya sözlü etkileşim), amacı, süresi, ilgi ve ihtiyaçlarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda konuşurken kullanacağı yöntemi ve/veya tekniği seçer. T.K.5.3. Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme a) Konuşma amacını, konusunu, türünü ve anlatım biçimini belirler. b) Amaç, konu, tür ve anlatım biçimi tercihleri doğrultusunda konuşmasını sürdürür. T.K.5.9. Konuşmasında tahminlerinden yararlanabilme a) Konuşmasında ele alacağı olay, bilgi ya da durumu ön bilgileriyle ilişkilendirir. b) İlişkilendirmelerden hareketle olay, bilgi ya da duruma yönelik mantıklı tahminde bulunur. c) Konuşmasında tahminlerine yer verir. T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarına bağlama uygun şekilde konuşmasında yer verir. T.K.5.19. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma şekli (yazılı üretim ve yazılı etkileşim), amacı, bağlamı ve olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur. b) Analiz sonuçları doğrultusunda yazarken kullanacağı strateji ve/veya yöntemi/tekniği seçer. T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme a) Yazma amacına uygun paragraf türü ve/veya metin yapısını belirler. b) Seçtiği paragraf türünü ve/veya metin yapısını yazısında uygun biçimde kullanır. T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme a) Kullanacağı söz varlığı unsurlarını belirler. b) Söz varlığı unsurlarını bağlama uygun şekilde yazısında kullanır. T.Y.5.15. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme a) Yazma sürecindeki güçlü ve gelişmeye açık yönlerini belirler. b) Gelişmeye açık yönlerini destekleyecek tedbirler alıp, güçlü yönlerini sonraki yazma çalışmalarına aktararak yazar kimliğinin gelişimine yön verir.
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler Atatürk’ün çocukluğu ve ailesiyle ilişkisini anlatan belgesel, ses kaydı, anı okuması ve etkileşimli sunum gibi farklı dinleme/izleme materyallerini araştırır; materyalleri amaç, süre, güvenilirlik ve ilgi ölçütleriyle karşılaştırarak sınıf için en uygun olanları seçer ve seçtikleri materyali hangi dinleme stratejisiyle izleyeceklerini planlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler internette Atatürk hakkında çok sayıda içerikle karşılaşmakta ancak hangisinin güvenilir ve amaçlarına uygun olduğuna karar verememektedir. Materyal seçme ölçütleri geliştirmek hem dinleme/izleme becerisini yönetmeyi hem de bilgi kaynaklarını sorgulamayı öğretecektir.
Öğrenciler dinleme/izleme amacına uygun materyal seçme, kaynakların güvenilirliğini değerlendirme ve dinleme stratejisi belirleme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Dinleme/izleme amacını, ilgi ve ihtiyaçlarını, süresini analiz ederek materyal seçer (T.D.5.1, TAB1.1).
- Seçtiği materyale uygun dinleme stratejisini belirler (T.D.5.2).
- Materyalleri amaç, süre ve güvenilirlik ölçütleriyle karşılaştırır (KB2.7, OB2.9).
- Sınıf için en uygun materyali gerekçesiyle önerir (KB3.1, SDB3.3).
- Seçim sürecini değerlendirir (TAB1.3).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: TAB1.1 — Dinlemeyi/izlemeyi amacına göre yönetir.; TAB1.3 — Seçtiği materyali ve süreci değerlendirir.
- Kavramsal beceriler: KB2.7 — Materyalleri ölçütlere göre karşılaştırır.; KB3.1 — Sınıf için en uygun materyale karar verir.
- Eğilimler: E1.6 — Kaynak seçiminde seçici davranır.; E3.4 — Bilginin doğru kaynağını arar.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB3.3 — Kaynak seçiminde sorumlu karar verir.
- Değerler: D19 — Atatürk’ü güvenilir kaynaklardan tanımaya önem verir.; D6 — Kaynağını açıkça belirtir.
- Okuryazarlık becerileri: OB1.1 — Bilgi ihtiyacını fark eder.; OB2.9 — Dijital içeriklerin güvenilirliğini sorgular.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Bilgi ihtiyacı | 10 dk | Öğretmen “Atatürk’ün annesiyle ilişkisini en iyi nereden öğreniriz?” sorusunu sorar; öğrenciler bilinen kaynak türlerini sıralar. |
| Materyal araştırması | 30 dk | Gruplar öğretmenin hazırladığı ve kendi buldukları belgesel bölümü, anı okuması, ses kaydı ve sunum örneklerini inceler. |
| Ölçüt tablosu | 25 dk | Her materyal amaç, süre, güvenilir kurum, anlaşılırlık ve ilgi çekicilik ölçütleriyle puanlanır. |
| Seçim ve strateji | 15 dk | Gruplar en yüksek puanlı materyali önerir ve not alma, soru hazırlama gibi bir dinleme stratejisi seçer. |
Materyaller
Materyal havuzu (belgesel bölümü, ses kaydı, anı okuması) · Ölçüt tablosu · Dinleme stratejisi kartları · Akıllı tahta ve kulaklık
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
5. Sınıf Türkçe 9. hafta okul temelli planlama · 5. Sınıf Türkçe — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa