Delikli Şişe Deneyi: Derinlik ve Sıvı Basıncı
9. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi · 19. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 9. sınıf (Lise)
- Ders: Fizik Anadolu Lisesi
- Hafta: 19. hafta (18–22 Ocak 2027)
- Bağlam (önceki tema): Akışkanlar
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler farklı yüksekliklerde delikler açılmış plastik şişelerden fışkıran suyun yatay erimini ölçerek “Sıvı basıncı derinlikle nasıl değişir?” sorusunu araştırır. Önce hipotez kurar, değişkenleri belirler; sonra her delik için su yüksekliğini sabit tutarak erim ölçümlerini tekrarlar, verileri grafiğe döker ve sonuçlarını P = h·d·g bağıntısıyla ilişkilendirir. Ek bir deneyle tuzlu su kullanarak sıvının yoğunluğunun etkisini de sınarlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler kaldırma kuvvetini folyo gemi tasarımıyla deneyimlemiştir; kaldırma kuvvetinin temelindeki sıvı basıncının derinlikle değişimini nicel olarak ölçmek, akışkanlar konusundaki kavramları birbirine bağlamalarını sağlayacaktır.
Öğrenciler sıvı basıncının derinlik ve yoğunlukla ilişkisini kontrollü deneyle sınama, nicel veriyi grafikle çözümleme ve deneysel bulguları fiziksel bağıntıyla ilişkilendirme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Sıvı basıncının derinlikle değişimine ilişkin sınanabilir hipotez kurar (FBAB6).
- Bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerini belirleyerek deney yapar (FBAB7, E3.7).
- Delik derinliği ile yatay erim arasındaki ilişkiyi grafikle çözümler (OB7.5, OB7.7).
- Bulguları P = h·d·g bağıntısıyla ilişkilendirerek çıkarım yapar (FBAB8, KB2.19).
- Sıvı yoğunluğunun basınca etkisini ek deneyle sınar ve tahminini değerlendirir (FBAB4, FBAB12).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: FBAB6 — Derinlik ve basınç ilişkisine ilişkin hipotez kurar.; FBAB7 — Değişkenleri kontrol ederek deney yapar.; FBAB4 — Verilere dayanarak yeni delik konumları için tahminde bulunur.; FBAB8 — Bulgulardan basınç-derinlik ilişkisine çıkarım yapar.; FBAB12 — Sonucu deney verileriyle destekler.
- Kavramsal beceriler: KB1.9 — Su yüksekliğini ve yatay erimi ölçer.; KB2.12 — Veriye dayalı tahmin yapar.; KB2.19 — Sonucun bağıntıyla tutarlılığını denetler.
- Eğilimler: E3.7 — Ölçümleri tekrarlayarak sistemli çalışır.; E3.9 — Beklenmeyen sonuçları sorgular.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Deney ekibinde görev paylaşır.; SDB3.2 — Deney düzeneğini sorunlara göre uyarlar.
- Değerler: D6 — Verileri olduğu gibi raporlar.; D17 — Deney suyunu yeniden kullanarak tasarruf eder.
- Okuryazarlık becerileri: OB7.5 — Verileri grafikle gösterir.; OB7.7 — Verideki örüntüyü analiz eder.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Soru ve hipotez | 10 dk | Barajların tabana doğru neden kalınlaştığı sorusuyla hipotez kurulur ve değişkenler belirlenir. |
| Düzenek kurma | 10 dk | Şişelere eşit çaplı üç delik açılır, bantla kapatılır ve ölçüm zemini hazırlanır. |
| Ölçümler | 25 dk | Su seviyesi sabit tutularak her delik açılır, yatay erim üç kez ölçülür ve ortalama alınır. |
| Yoğunluk deneyi | 15 dk | Aynı deney tuzlu suyla tekrarlanır ve sonuçlar karşılaştırılır. |
| Grafik ve çıkarım | 20 dk | Derinlik-erim grafiği çizilir, bulgular bağıntıyla ilişkilendirilir ve deneyin hata kaynakları tartışılır. |
Materyaller
Önceden delinmiş plastik şişeler · Bant · Leğen ve havlu · Şerit metre ve işaretli zemin · Tuz · Deney raporu şablonu · Grafik kâğıdı
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
9. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi 19. hafta okul temelli planlama · 9. Sınıf Fizik Anadolu Lisesi — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa