Yapay Zekâ ve Sanat: Özgünlük ve Telif Araştırması
9. Sınıf Görsel Sanatlar · 40. hafta okul temelli planlama etkinliği · Araştırma ve gözlem · 2 ders saati
- Sınıf: 9. sınıf (Lise)
- Ders: Görsel Sanatlar
- Hafta: 40. hafta (14–18 Haziran 2027)
- Bağlam (önceki tema): Sanat ve Teknoloji Evreni
- OTP çalışma türü: Araştırma ve gözlem
- Süre: 2 ders saati (80 dakika)
Etkinliğin özeti
Öğrenciler “Yapay zekâ ile üretilen bir görsel sanat eseri sayılır mı, kime aittir?” sorusunu araştırır. Gruplar sanatçı, yazılım geliştirici, telif hukuku ve izleyici bakış açılarından birini üstlenerek güvenilir kaynaklardan bilgi toplar; insan eliyle üretilmiş ve yapay zekâ ile üretilmiş görselleri özgünlük, emek, niyet ve bağlam ölçütleriyle karşılaştırır. Bulgularını bir görüş haritasında birleştirir ve okul için “dijital sanatta etik kullanım ilkeleri” taslağı hazırlarlar.
Durum ve ihtiyaç analizi
Öğrenciler dijital kültür afişi tasarlarken dijital araçları yoğun biçimde kullanmıştır; bu araçların özgünlük ve fikrî mülkiyet açısından doğurduğu soruları araştırmak, teknolojiyi bilinçli ve etik kullanan üreticiler olmalarını sağlayacaktır.
Öğrenciler sanat ve teknoloji ilişkisine dair güncel bir soruyu farklı bakış açılarından araştırma, kaynakları değerlendirme, ölçütlerle karşılaştırma yapma ve etik ilkeler önerme yetkinliği kazanır.
Hedef çıktılar
- Araştırma sorusunu farklı bakış açılarından ele alarak güvenilir kaynaklardan bilgi toplar (KB2.6, E3.4).
- İnsan ve yapay zekâ üretimi görselleri özgünlük, emek, niyet ve bağlam ölçütleriyle karşılaştırır (SAB1.2, KB2.7).
- Dijital tasarım araçlarının işleyişini ve sınırlarını açıklar (BTYAB4.1).
- Fikrî mülkiyet ve emek açısından gerekçeli bir görüş geliştirir (SAB3.4, OB2.3).
- Okul için dijital sanatta etik kullanım ilkeleri taslağı hazırlar (OB2.9, SDB3.3).
Hedeflenen beceri, eğilim ve değerler
- Alan becerileri: SAB1.2 — İnsan ve yapay zekâ üretimi görselleri karşılaştırır.; SAB3.4 — Görsellerin sanat değeri hakkında gerekçeli yargıda bulunur.; BTYAB4.1 — Dijital tasarım araçlarının işleyişini tanır.
- Kavramsal beceriler: KB2.6 — Farklı kaynaklardan bilgi toplar.; KB2.7 — Görselleri ölçütlerle karşılaştırır.; KB3.3 — Bakış açılarını eleştirel değerlendirir.
- Eğilimler: E3.4 — Güvenilir bilgi arar.; E3.5 — Farklı bakış açılarını dikkate alır.; E3.9 — Doğrulanmamış iddialara şüpheyle yaklaşır.
- Sosyal-duygusal beceriler: SDB2.2 — Bakış açısı grubunda iş birliği yapar.; SDB3.3 — Etik ilkeler önerirken sorumlu karar verir.
- Değerler: D6 — Başkasının emeğini kendi eseri gibi sunmamayı önemser.; D1 — Sanatçıların emeğinin hakkının verilmesini savunur.
- Okuryazarlık becerileri: OB2.3 — Fikrî mülkiyet haklarına uygun davranır.; OB2.9 — Dijital bilgiyi kullanarak eleştirel düşünür.; OB9.4 — Sanatsal pratikte dijital araçların yerini değerlendirir.
Etkinliğin akışı
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|
| Araştırma sorusu | 10 dk | Örnek görseller gösterilir; öğrenciler hangisinin insan, hangisinin yapay zekâ üretimi olduğunu tahmin eder ve araştırma sorusu belirlenir. |
| Bakış açısı araştırması | 25 dk | Gruplar sanatçı, geliştirici, telif hukuku ve izleyici bakış açılarından güvenilir kaynaklarda bilgi toplar ve kaynak güvenilirliğini not eder. |
| Ölçütlerle karşılaştırma | 15 dk | Görseller özgünlük, emek, niyet ve bağlam ölçütleriyle tabloda karşılaştırılır. |
| Görüş haritası | 15 dk | Grupların bulguları ortak görüş haritasında birleştirilir; uzlaşılan ve tartışmalı noktalar belirlenir. |
| Etik ilkeler | 15 dk | Sınıf okulda dijital sanat üretiminde uyulacak beş etik ilke taslağı hazırlar. |
Materyaller
Lisanslı örnek görseller · Bakış açısı rol kartları · Kaynak değerlendirme formu · Karşılaştırma tablosu · Görüş haritası şablonu
Etkinliklerin OTP haftaları, özetleri, hedef becerileri ve dakikalı akışı herkese açıktır. Uygulama adımları, dereceli puanlama anahtarı, değerlendirme, öz yansıtma ve sonuç bölümlerini içeren tam OTP raporu okulunuz, adınız ve müdürünüzün adıyla Pro üyelere Word ve PDF olarak hazırlanır.
OTP raporu nasıl hazırlanır?
- Durum ve ihtiyaç analizi: sınıfın ve okulun ihtiyacı belirlenir.
- Planlama, tasarım ve hazırlık: etkinlik, süre, materyal ve öğrenci görevleri planlanır.
- Eylem ve süreç yönetimi: etkinlik öğrenci merkezli yöntemlerle uygulanır.
- Yansıtma ve değerlendirme: çıktılar ölçülür, öğretmen öz yansıtması ve sonuç yazılır.
Bu haftanın diğer etkinlikleri
9. Sınıf Görsel Sanatlar 40. hafta okul temelli planlama · 9. Sınıf Görsel Sanatlar — bütün OTP haftaları
Okul Temelli Planlama · Yıllık planlar · Günlük planlar · Öğretmen Araçları · evrakburada ana sayfa