İslam Bilim Tarihi Maarif Aylık Raporu Eylül 2026 (Lise Seçmeli)
İslam Bilim Tarihi (seçmeli) eylül ayı Maarif Model ders raporu: Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu teması, 4 öğrenme çıktısı (İBT.1.1–İBT.1.4). Bilgilerinizle dolu Word.
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Ünite: Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | İslam Biliminin Temel Kavramları ve Genel Özellikleri İslam’ın Doğduğu Ortam İslam Dünyasında Bilimin Gelişmesine Etki Eden Unsurlar Medine ile Başlayan İslam Şehir Kültürü; Şehirlerin Bilim, Sanat ve İrfana Etkisi |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | İBT.1.1. İslam biliminin temel kavramları ve genel özellikleri ile ilgili kaynağı yorumlayabilme İBT.1.2. İslam’ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerini sentezleyebilme İBT.1.3. İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları yorumlayabilme İBT.1.4. Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili bilgi toplayabilme |
|---|
| Alan Becerileri | SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.3. Kaynağı İnceleme SBAB2.5. Kaynağı Yorumlama) SBAB3. Tarihsel Empati (KB2.14. Yorumlama) |
|---|
| Kavramsal Beceriler | KB2.5. Sınıflandırma KB2.6. Bilgi Toplama KB2.8. Sorgulama KB2.10. Çıkarım Yapma KB2.20. Sentezleme |
|---|
| Eğilimler | E1.1. Merak E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven) E3.2. Odaklanma E3.3. Yaratıcılık E3.5. Açık Fikirlilik E3.6. Analitiklik E3.7. Sistematiklik E3.10. Eleştirel Bakma |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB2.1. İletişim SDB2.2. İş Birliği |
|---|
| Değerler | D1. Adalet D3. Çalışkanlık D6. Dürüstlük D10. Mütevazılık D14. Saygı D16. Sorumluluk |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5.Kültür Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Coğrafya, Tarih, Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi, Felsefe, Matematik, Gök Bilimi |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | SBAB10. Harita Becerisi (SBAB10.3. Haritadan Çıkarım Yapma) SBAB5. Sosyal Katılım Becerisi (SBAB5.3. Fikir Üretme) KB2.7. Karşılaştırma KB2.17. Değerlendirme KB2.18. Tartışma |
|---|
| Anahtar Kavramlar | ayet, fıkıh, hadis, hikmet, ilim, irfan, kelam, taakkul, tedebbür, tefekkuh, tefsir, tercüme, tezekkür, tıbb-ı Nebevi |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, çalışma yaprağı, öz değerlendirme formu, Frayer diyagramı, düşün-eşleş-paylaş tekniği, sözlü sunum, kontrol listesi, grup değerlendirme formu ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerden performans görevi olarak temel bir usturlap yapmaları istenir. Performans görevi; kaynakları belirleme, bilgi toplama, bilgileri kontrol etme, poster hazırlama ve sunum yapma ölçütlerini içeren analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. |
|---|
Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu Ünitesi İşleniş Süreci
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda ortaöğretim seçmeli İslam Bilim Tarihi dersinde eylül ayında “Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu” ünitesi işlendi. Bu ünitede öğrencilerin İslam biliminin temel kavramları ve genel özellikleri ile ilgili kaynağı yorumlayabilmeleri, İslam’ın doğduğu ortamın coğrafi, kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerini sentezleyebilmeleri; İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları yorumlayabilmeleri; şehirlerin bilim ve sanata etkisi ile ilgili bilgi toplayabilmeleri; İslami bilimlerin oluşumunu kaynağından inceleyebilmeleri; teoriden pratiğe İslam dünyasında bilime yönelik ilk çalışma alanları ile ilgili çıkarım yapabilmeleri; İslam dünyasında tercüme faaliyetlerinin nedenlerini sorgulayabilmeleri ve bilim alanlarını yeniden sınıflandırabilmeleri amaçlandı. Öğrencilerden dinî sosyal ve ekonomik değişimlerin bilimsel çalışmalara etkilerini günümüzden örnekler vererek ifade etmeleri istendi. Öğrencilerden İslam biliminin temel kavramlarından ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet, irfan ile ilgili bildiklerini sözlü olarak ifade etmeleri istendi (SDB2.1). Bu kavramların İslam anlayışındaki bilimsellik, akılcılık, fikir üretme, varoluş gerçeği ve insani yeteneklerle ilişkili olduğu üzerinde duruldu. İlmin inanç ve vicdan bağlantısı vurgulandı (SDB2.1). Öğrencilerden Arap Yarımadası’nın bulunduğu yeri ve konumu harita üzerinde bulmaları istendi (SBAB10.3). Öğrencilerin coğrafya disiplininden yararlanarak Arap Yarımadası’nın coğrafi konumunun önemini belirlemeleri sağlandı (SBAB5.3). Öğrencilerin İslamiyet'in doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve toplumsal yapısı hakkındaki görüşleri alındı. Görüşlerini ifade ederken farklı bakış açılarına saygı duymaları sağlandı (D14.1). “İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurlar neler olabilir?“, “İlim ve bilim sözcükleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?“ soruları ile tartışma ortamı sağlanarak öğrencilerden fikirlerini açık bir şekilde ifade etmeleri beklendi (E1.1, E3.5, SDB2.1). Tartışma sürecinde öğrencilerin birbirlerini nezaketle dinlemeleri ve arkadaşlarının düşüncelerine saygı duymaları beklendi (D6.1, D14.1). İslam medeniyetinin önemli şehirlerinden Mekke, Medine, Bağdat, Kahire, Kurtuba, Semerkant, Buhara, Tinbüktü ve Merakeş’in bilim, sanat ve irfana etkisini araştırmak için öğretmen rehberliğinde oluşturulacak grupların güvenilir kaynakları belirlemeleri istendi. Ay boyunca yürütülen etkinliklerle İBT.1.1, İBT.1.2, İBT.1.3 ve İBT.1.4 öğrenme çıktıları hedeflendi ve süreç planlandığı şekilde işletildi.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Öğrencilerin kavramlar ile ilgili verilen kaynakları incelemeleri, kavramları bağlamından koparmadan kendi ifadeleri ile yorumlamaları, ilim ve bilim kelimelerinin aynı anlama geldiğini fark etmeleri sağlandı (E1.5). İslam biliminin genel özellikleri (evrensel, yöntemsel, ahlaki vb.) ile ilgili verilen kaynakları incelemeleri, bağlamından koparmadan kendi ifadeleri ile listelemeleri istendi. Sunulan kaynaklardan yararlanarak İslamiyet’in doğduğu dönemin özelliklerini ve bu özellikler arasındaki ilişkileri belirlemeleri sağlandı. Grup çalışması yoluyla öğrencilerin verilen kaynaklar üzerinden İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan iç unsurları incelemeleri sağlandı (SDB2.2). Grup çalışması yoluyla öğrencilerin verilen kaynak metinler üzerinden İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan iç unsurları incelemeleri sağlandı (SDB2.2). İslam medeniyetinin en batısında kurulmuş olan Kurtuba’nın gök bilimi, tıp, felsefe, botanik, mimari ve sanat konularında önemli eserlerin hazırlandığı bir merkez hâline geldiğini kaynaklar üzerinden irdelemeleri sağlandı (OB1).
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Muhammed’in (sav) “Faydasız ilimden Allah’a sığınırım.“ (Tirmizi, Daavat, 68) hadisişerifinin İslam dünyasındaki bilimsel çalışmalara etkilerini söylemeleri istendi. Bir toplumda bilimin gelişmesi için hangi koşulların bulunması gerektiğini söylemleri istendi. Şehirlerin tanınmasında etkili olan özelliklere örnekler vermeleri istendi. İslam dünyasında bilinen bilim insanlarına örnekler vermeleri istendi. Dilimize çevrilen eserlerden bildiklerini söylemeleri istendi. Süreç boyunca öğrencilerin merak (E1.1), kendine güvenme (E1.5) ve odaklanma (E3.2) eğilimleri ile iletişim (SDB2.1) ve iş birliği (SDB2.2) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Elde edilen veriler doğrultusunda öğrenme eksikleri belirlenerek bireysel geri bildirimler verildi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Öğrencilerden İslam bilim tarihi alanında araştırmalar yapan George Sarton’un (Corc Sarton) Introduction to the History of Science (Bilim Tarihine Giriş) ve Osmanlı’daki ilk bilim tarihçisi Salih Zeki’nin Âsâr-ı Bâkiye (Bize Kalan Eserler) adlı eserlerinin İslam bilim tarihi açısından önemini yazılı, görsel veya dijital olarak sunmaları istendi.
Destekleme Çalışmaları
Öğrencilerden İslamiyet’in bilim ve bilimsel çalışmaları teşvik eden ayet ve hadislerle ilgili sunum yapmaları ve düşüncelerini açıklamaları istendi. Öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerle “Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu” temasının temel uygulamaları yavaş tempoda ve somut örneklerle tekrar edildi.
Eylül Ayı Genel Değerlendirme
Eylül ayı boyunca ortaöğretim seçmeli İslam Bilim Tarihi dersinde “Yeni Bir Medeniyetin Doğuşu” ünitesi kapsamında 4 öğrenme çıktısı (İBT.1.1, İBT.1.2, İBT.1.3 ve İBT.1.4) üzerinde çalışıldı. Öğrenme sürecinde kanıta dayalı sorgulama ve araştırma (SBAB2.3. kaynağı inceleme (SBAB2), kaynağı yorumlama) (SBAB2.5) ve tarihsel empati (SBAB3) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Etkinliklerde sınıflandırma (KB2.5), bilgi toplama (KB2.6), sorgulama (KB2.8) ve çıkarım yapma (KB2.10) kavramsal becerileri işe koşuldu. Öğrencilerin merak (E1.1), kendine güvenme (E1.5), odaklanma (E3.2) ve yaratıcılık (E3.3) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında iletişim (SDB2.1) ve iş birliği (SDB2.2) becerileri geliştirildi. Adalet (D1), çalışkanlık (D3), dürüstlük (D6), mütevazılık (D10) ve saygı (D14) değerleri sınıf içi etkinliklerle ilişkilendirildi. Bilgi okuryazarlığı (OB1) ve dijital okuryazarlık, ob5.kültür okuryazarlığı (OB2) becerilerinin gelişimi desteklendi. Coğrafya, Tarih, Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi, Felsefe, Matematik, Gök Bilimi ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Ay başında yapılan ön değerlendirme çalışmalarıyla öğrencilerin hazırbulunuşlukları belirlendi ve öğretim süreci buna göre düzenlendi. Gelecek ay İBT.1.5, İBT.1.6 ve İBT.1.7 öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Sonuç olarak eylül ayında planlanan öğrenme yaşantıları Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin ilke ve hedeflerine uygun şekilde gerçekleştirildi.
İslam Bilim Tarihi Maarif Aylık Raporu Eylül 2026 (Lise Seçmeli) — belge sayfası
Lise Seçmeli diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları