Sosyal Bilim Çalışmaları I Maarif Aylık Raporu Ekim 2026 (Lise Seçmeli)
Sosyal Bilim Çalışmaları I (seçmeli) ekim ayı Maarif Model ders raporu: Kültürel Miras ve İlk Çağ Anadolu Medeniyet Havzası, Türkistan’dan Ön Asya’ya Türkler…
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Tema: Kültürel Miras ve İlk Çağ Anadolu Medeniyet Havzası
2. Tema: Türkistan’dan Ön Asya’ya Türkler |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | İlk Çağ’da Anadolu’daki Medeniyetlerin Siyasal, Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Yapıları
İlk Türk Devletlerinde Toplumsal Yaşam
Türk Töresinin Toplumsal Düzen ve Devlet Yönetimindeki Rolü |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | SBÇ.I.1.3. İlk Çağ’da Anadolu’daki medeniyetlerin siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel yapılarını kanıta dayalı olarak sorgulayabilme ve araştırabilme
SBÇ.I.2.1. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal yaşam biçimlerindeki değişim ve sürekliliği algılayabilme
SBÇ.I.2.2. Türk töresinin toplumsal düzen ve devlet yönetimindeki rolünü sorgulayabilme |
|---|
| Alan Becerileri | SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.5. Kaynağı Yorumlama)
SBAB2.Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.5.Kaynağı Yorumlama)
SBAB3. Tarihsel Empati (SBAB3.1. Tarihsel Bağlamsallaştırma)
SBAB4. Değişim ve Sürekliliği Algılama |
|---|
| Kavramsal Beceriler | KB2.3. Özetleme
KB2.8. Sorgulama |
|---|
| Eğilimler | E2.2. Sorumluluk
E3.1. Muhakeme
E1.1. Merak
E2.1. Empati
E3.8. Soru Sorma |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
SDB2.1. İletişim
SDB2.2. İş Birliği
SDB2.3. Sosyal Farkındalık |
|---|
| Değerler | D19. Vatanseverlik
D16. Sorumluluk
D11. Özgürlük
D14. Saygı |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı
OB2. Dijital Okuryazarlık
OB4. Görsel Okuryazarlık
OB5. Kültür Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Tarih, Sanat Tarihi, Coğrafya, Arkeoloji, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Sosyoloji, İktisat |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | KB2.5. Sınıflandırma
KB2.18. Tartışma
SBAB10. Harita Becerisi (SBAB10.2. Haritayı Çözümleme)
BTYAB5.2. Verileri Toplama ve Düzenleme
BTYAB5.4. Bulguları Yorumlama
KB2.4. Çözümleme
KB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin Etme
SBAB10. Harita Becerisi (SBAB10.2 Haritayı Çözümleme) |
|---|
| Anahtar Kavramlar | arkeolojik alan, gelenek, kültürel miras, sit alanı, somut kültürel miras, somut olmayan kültürel miras, su altı kültürel mirası, adalet, bağımsızlık, boy, budun, Gök Tengri, han, hakan, il, kağan, kanun, kengeş, kopuz, kurultay, kut, Maniheizm, örf, töre |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Bu temadaki öğrenme çıktıları; kavram haritası, çalışma yaprağı, yansıtma yazısı, dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden kültürel mirasın önemi ve günümüze ulaşmış kültürel miras alanlarının korunmasının gerekliliği ile ilgili bir broşür hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan performans görevi; kaynakları inceleme, içerik, görsel materyal kullanımı, özgünlük ve sunum gibi ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. |
|---|
Kültürel Miras ve İlk Çağ Anadolu Medeniyet Havzası Teması İşleniş Süreci
Eylül ayında başlanan “Kültürel Miras ve İlk Çağ Anadolu Medeniyet Havzası” teması ekim ayında da sürdürüldü. Ay başında önceki ayın öğrenmeleri kısa tekrar etkinlikleriyle hatırlatılarak yeni öğrenme çıktılarına geçildi. Ayın ilerleyen haftalarında “Türkistan’dan Ön Asya’ya Türkler” temasına başlandı. İlk Türk devletlerinde aile bireyleri arasındaki dayanışmayla günümüz Türk toplumundaki aile yapısının benzerlikleri sıralandı. Öğrencilerden Göktürk Yazıtları’nda kağanların halka karşı sorumlulukları ile günümüzde yöneticilerden beklenen görevleri karşılaştırmaları istendi. Toplumların geçmişlerini gelecek kuşaklara yazıtlarla aktarma çabası ile günümüzün anıtları, müzeleri veya dijital arşivleri arasında nasıl bir ilişki kurulabileceği sorgulandı. Öğrencilere sosyal bilim çalışmalarının araştırma yöntem ve tekniklerine ilişkin temel bilgiler verildi. Bunun için kavram haritalarından veya bilgi görsellerinden yararlanıldı. Daha sonra Hitit, Frig, Lidya, Urartu ve İyonya İlk Çağ Anadolu medeniyetlerine ait yazıtlar, tabletler, heykeller, kabartmalar vb. birinci ve ikinci elden kaynaklara ait metinler ve görseller verildi. Bu kaynaklar üzerinden öğrencilerden bu medeniyetlerin siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel yapılarına ilişkin merak ettikleri soruları sormaları istendi. Öğrenciler, konuya ilişkin bilgi toplamak amacıyla sanal müze uygulamaları [Anadolu Medeniyetleri Müzesi, British Museum (Britiş Müzyum), Louvre (Luvr) vb.] kullanarak farklı tür kaynaklardan veri toplar ve bulgulara ulaştı (OB2, BTYAB5.2). Öğrencilere verilen kaynaklar ve haritalar üzerinden Hun, Göktürk ve Uygur devletlerinin hâkimiyet sahaları gösterildi (SBAB10.2). Öğrencilerden bu üç devletin coğrafi konumlarını, yerleşim biçimlerini, ekonomik faaliyetlerini ve kültürel etkileşim düzeylerini karşılaştırarak elde edilen bilgileri T tablosunda göstermeleri istendi. Hun, Göktürk, Uygur devletleri dönemlerini kapsayan bir çizelge oluşturmaları sağlandı. Bu çizelgede aile yapısı, inanç sistemleri, ekonomik faaliyetler, sanat anlayışı gibi toplumsal yaşam unsurlarını sıralamaları istendi. Öğrenciler gruplara ayrıldı ve her gruba aile yapısı, inanç sistemi, sanat anlayışı, ekonomik faaliyetler ve toplumsal hayatla ilgili bir konu verildi. Gruplardan kendi alanıyla ilgili değişim ve sürekliliğe yönelik sorular oluşturarak bu sorulara yanıt aramaları beklendi (KB2.8, SDB2.1, E1.1). Öğrencilerin töre, adalet, kut, kurultay, kağan, kengeş, örf, il, kanun kavramlarını tanımlamaları sağlandı. Ardından öğrencilere “Töre olmasaydı Türk devletlerinde düzen nasıl olurdu?” sorusu yöneltildi. Öğrencilerden 5N1K tekniği aracılığıyla merak ettikleri konulara ilişkin sorgulama yapmaları istendi. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde töre hakkında kısa metinler ve Göktürk Yazıtlarından seçilmiş bölümler verildi. Farklı kaynaklardan törenin toplumsal düzeni sağlama ve devlet yönetimini şekillendirmedeki rolüne ilişkin bilgi toplayarak bu bilgilerin doğruluğunu değerlendirmeleri beklendi (OB1, D16). Töre konusunun öğrenciler tarafından daha iyi anlaşılması ve yorumlanabilmesi için grup çalışmasına dayalı yaratıcı drama yönteminden yararlanıldı. Ay boyunca yürütülen etkinliklerle SBÇ.I.1.3, SBÇ.I.2.1 ve SBÇ.I.2.2 öğrenme çıktıları hedeflendi ve süreç planlandığı şekilde işletildi.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Tüm istasyonlar tamamlandığında toplanan veriler bir araya getirilerek öğrencilerin seçtikleri bir İlk Çağ Anadolu medeniyetinin genel özelliklerini yansıtan bir kavram haritası hazırlandı. Süreçte öğrencilerin grup içindeki görevlerini zamanında yerine getirmeleri beklendi. Çalışmalar sınıfta paylaşıldı ve çalışma süreci önceden belirlenmiş kriterlere göre hazırlanan grup değerlendirme formu ile değerlendirildi (SDB2.1, SDB2.2, D16.2). Öğrencilerin görevini zamanında ve eksiksiz yerine getirmeleri beklendi (OB5, D16.3). Yaratıcı drama etkinliği sonrasında öğrencilerin görev bilinciyle gerçekleştirdikleri canlandırmayı değerlendirmeleri, çıkış kartını ve tarihsel empati formunu doldurmaları sağlandı (D16.3). Performans görevi olarak öğrencilerden bilim insanlarının Türklerin İslam medeniyetine askerî, siyasi, bilim ve sanat alanlarındaki katkılarını değerlendiren sözlerini derlemeleri istendi.
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Tema kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular soruldu ve etkinlikler yaptırıldı: İnanç değişimleri toplum hayatında ekonomiyi ve sanat anlayışını nasıl etkilemiştir? İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadına ve erkeğe yüklenen roller hakkında neler söylendi? İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadınların günlük yaşamlarında hangi uğraşlar ön plandadır? Başka bir devletin egemenliği altında yaşamanın zorlukları neler olabildi? Bu temadaki öğrenme çıktıları; neden-sonuç diyagramı, balık kılçığı, T tablosu, çıkış kartı, tarihsel empati formu, öz değerlendirme formu, yansıtma yazısı ve kontrol listesi ile değerlendirildi. Süreç boyunca öğrencilerin sorumluluk (E2.2), muhakeme (E3.1) ve merak (E1.1) eğilimleri ile kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2) ve iletişim (SDB2.1) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Elde edilen veriler doğrultusunda öğrenme eksikleri belirlenerek bireysel geri bildirimler verildi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Türkistan’dan Türkiye’ye ve geçmişten bugüne Türk lider, devlet adamı ve âlimlerin bağımsızlık üzerine söyledikleri sözleri derlemeleri istendi. Öğrencilerden Göktürk Yazıtlarından bir bölümle Atatürk’ün Nutuk adlı eserinde birlik vurgusunun ön planda olduğu bir bölümü karşılaştırıp Venn şemasında göstermeleri istendi.
Destekleme Çalışmaları
İslamiyet öncesi Türk toplumlarıyla ilgili hazırlanmış bulmacayı doldurmaları istendi. Öğrencilerden Hun, Göktürk ve Uygur devletlerinin aile ve inanç kavramlarını anlatan basit kavram kartları hazırlamaları istendi. SBÇ.I.2.2 “Türk töresinin toplumsal düzen ve devlet yönetimindeki rolünü sorgulayabilme” öğrenme çıktısında zorlanan öğrenciler için çıktı küçük basamaklara ayrılarak somut örnekler ve akran desteğiyle yeniden çalışıldı.
Ekim Ayı Genel Değerlendirme
Ekim ayında ortaöğretim seçmeli Sosyal Bilim Çalışmaları I dersinde “Kültürel Miras ve İlk Çağ Anadolu Medeniyet Havzası” ve “Türkistan’dan Ön Asya’ya Türkler” temaları çerçevesinde 3 öğrenme çıktısı (SBÇ.I.1.3, SBÇ.I.2.1 ve SBÇ.I.2.2) ele alındı. Öğrenme sürecinde kanıta dayalı sorgulama ve araştırma (SBAB2), kanıta dayalı sorgulama ve araştırma (SBAB2), SBAB2.Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.5.Kaynağı Yorumlama) ve tarihsel empati (SBAB3) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Etkinliklerde özetleme (KB2.3) ve sorgulama (KB2.8) kavramsal becerileri işe koşuldu. Öğrencilerin sorumluluk (E2.2), muhakeme (E3.1), merak (E1.1) ve empati (E2.1) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2), iletişim (SDB2.1) ve iş birliği (SDB2.2) becerileri geliştirildi. Etkinliklerde vatanseverlik (D19), sorumluluk (D16), özgürlük (D11) ve saygı (D14) değerleri ön plana çıkarıldı. Bilgi okuryazarlığı (OB1), dijital okuryazarlık (OB2), görsel okuryazarlık (OB4) ve kültür okuryazarlığı (OB5) becerilerinin gelişimi desteklendi. Tarih, Sanat Tarihi, Coğrafya, Arkeoloji, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Sosyoloji, İktisat ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Eylül ayında edinilen öğrenmeler bu ayın etkinlikleri için ön bilgi olarak kullanıldı ve süreç kesintisiz biçimde sürdürüldü. Gelecek ay SBÇ.I.2.3, SBÇ.I.2.4 ve SBÇ.I.2.5 öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Genel olarak ekim ayı öğretim süreci programda öngörülen öğrenme çıktıları doğrultusunda tamamlandı.
Sosyal Bilim Çalışmaları I Maarif Aylık Raporu Ekim 2026 (Lise Seçmeli) — belge sayfası
Lise Seçmeli diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları
evrakburada