8. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Kasım 2026
8. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) (seçmeli) kasım ayı Maarif Model ders raporu: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın), Okulum ve Çevrem…
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Tema: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) 2. Tema: Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın) |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | Tema: “Merhaba, Başlıyoruz” (Silav, Em Dest Pê Dikin) Alt Temalar 1. Alfabe ve Sesler (Alfabe û Deng) 2. Sayılar (Hejmar) 3. Selamlaşma, Tanışma ve Vedalaşma (Silavdayîn, Hevnasîn û Xatirxwestin) İşlevsel Cümle Yapıları 1. Selamlaşma ve Vedalaşma (Resmî ve Samimi Hitaplar) Samimi: Merheba, tu çawa yî? Ez baş im, tu jî baş î? Resmî / Çoğul: Hûn çawa ne? Em baş in, spas dikin. Karşılama / Uğurlama: Bi xêr hatî / hatin. Bi xatira te / we, oxir be. Zamanlı Selamlar: Beyanî baş, êvar baş, şev baş. 2. Kendini ve Başkasını Tanıtma (Genişletilmiş) Kişisel Bilgi: Navê min ... ye, ez ji ... me. Ez ... salî me. Yaşam Alanı: Ez li ... dijîm, em li taxa ... dimînin. Başkasını Tanıtma: Ev hevalê / hevala min e. Navê wî / wê ... ye. Ew ji ... ye. – Hevelake min hebû. 3. Soru Sorma ve Cevap Verme (Bağlam Genişletme) Kimlik: Navê we çi ye? Yer / Zaman: Ez ... derî me , ez di sala ...da çê bûme. Sayısal: Tu çend salî yî? Sayılar ve Eğitim Bilgileri (1000- 10.000 ve 1.000.000) Eğitim: Ez par diçûm pola heftan. Ez niha diçim pola heştan . Sayılar: Sayıların 1000- 10.000 ve 1.000.000 arası ve sıra sayılarının kullanımı (Örnek: Ez çardeh salî me, mamosteyê / a me sî û heft salî ye). 4. Tanımlama ve İşaret Etme Nesne: Ev pirtûka min e (Dişil), ev pênûsa min e. Mekân: Ev xwendingeha me ye, ev pola me ye. Ez di vê polê de dixwînim. Kişi: Ev hevalê min ê polê ye. Duygu, Durum ve Meslek İfadeleri Durum: Ez îro pir baş im, Ez duh nexweş bûm. Kimlik: Ez xwendekar im, ew mamoste ye. Hedef Dil Bilgisi Yapıları 1. Yalın Kişi Zamirleri: Ez, tu, ew, em, hûn, ew. 2. Bükümlü (Oblique) Zamirler (Giriş): Min, te, wî / wê, me, we, wan 3. Şimdiki Zaman ve Geçmiş Zaman Fiil Çekimleri 4. Olumlu ve Olumsuz Cümleler (Hevokên Erênî û Nerênî) Durum: Ez baş im / – Ez baş bûm. Kimlik: Ez xwendekar bûm. -- Ez xwendekar im Eylem: Ez dersê dixwînim. 5. Soru Yapıları Temel Sorular: Kî, çi, çima, çiqas, çawa, kengê, kîjan? Kişisel ve Mekânsal Sorular: Navê te çi ye? 6. “Olmak” Fiilinin Kullanımı 7. Meslek ve Durum: Ez xwendekar im. 8. Üçüncü Şahıs ve Cinsiyet: Ew mamoste ye. 9. Mekân ve Büküm: Em di polê de ne. 10. Niteleme ve Çoğul Yapılar: Hevalên min ... Xwendingeha paqij. 11. Sahiplik Yapıları Eril: Navê min, hevalê min Dişil: Pirtûka min, hevala min, pola min Çoğul: Hevalên min, pirtûkên me Cümle İçinde: Ew pirtûka min a kurmancca ye. Sesletim 1. Temel Ünlü ve Ünsüz Sesler (Dengên Bideng û Bêdeng) Ünlüler (Bideng): Sekiz temel ünlünün (a, e, ê, i, î, o, u, û) kısa ve uzun değerleri, sınıf seviyesinde kelime türetme süreçleriyle ilişkilendirilir. Özellikle e-ê ve i-î gibi birbirine yakın seslerin, sadece telaffuzu değil, kelimenin gramatik yapısını ve anlamını nasıl kökten değiştirdiği (Mînak: ber - ön / bêr - kürek) derinlemesine analiz edilir. Ünsüzler (Bêdeng): 31 harflik alfabedeki tüm ünsüzlerin, özellikle boğaz seslerinin (q, x, w) ve çift sesli yapıların (xw) doğru telaffuzu, cümle içindeki vurgu kurallarıyla pekiştirilir. 2. Farklı ve Kritik Seslerin Sesletimi (Dengên Taybet) Odak Sesler: ê, q, w, x, xw. Uygulama: Bu seslerin sadece tanınması değil, kelime içindeki konumuna göre (başta, ortada, sonda) doğru çıkarılması sağlanır. Örnek: Xwendekar (Öğrenci), Qehwe (Kahve), Welat (Vatan). Ayırt Etme: Kurmanccaya özgü bu seslerin artikülasyon noktaları (gırtlak derinliği, damak teması ve dudak yuvarlaklığı) üzerinde durulur. Özellikle x ve xw arasındaki dudak pozisyonu farkı ile k ve q seslerinin gırtlak ayrımı, öğrencinin fonetik farkındalığını en üst seviyeye çıkarmak için ileri düzey alıştırmalarla pekiştirilir. 3. Vurgu, Tonlama ve Ezgi (Hêz û Awaz) Cümle Vurgusu: Kurmanccanın sentaks yapısı içinde vurgunun genellikle fiil üzerinde toplandığını fark etme ve bu vurguyu cümlenin ana iletisini güçlendirmek için kullanma. Tonlama: Soru cümlelerindeki yükselen tonlama ile olumlu / olumsuz cümlelerdeki düşen tonlamayı ayırt edebilme ve doğru uygulama. Mînak: “Tu tî yî?” (Susadın mı? - Soru tonu) vs. “Tu tî yî.” (Susadın. - Bilgi tonu). 4. Akıcılık ve Otomatikleştirme (Sazkirina Axaftinê) Diyalog Tekrarı: Günlük yaşam senaryolarını içeren kısa diyalogların, doğal bir konuşma hızında ve doğru vurguyla tekrar edilmesi. Bağlamsal Kullanım: Hedef kelimelerin (okul gereçleri, aile bireyleri) farklı cümle yapıları içinde taklit yoluyla akıcılığının sağlanması. 5. Sesletim ve Yazım İlişkisi (Têkiliya Deng û Nivîsê) Ses-Harf Eşleşmesi: Kurmanccanın “yazıldığı gibi okunan” yapısını kavrama. Yazım Kuralları: Ses değişimlerinin (vokal bükümleri) yazıya nasıl yansıdığını fark etme. Dikkat: Yazılışı aynı olup okunuşu farklılaşan (bağlamdan kaynaklı) temel yapıların telaffuzuna yönelik kulak dolgunluğu oluşturma. Dilin ses, biçim ve yapı özelliklerine ilişkin kazanılan derinlemesine farkındalık, dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin bütüncül gelişimini sağlayan ve dili işlevsel kılan temel ilkedir. Kurmancînin ses ve alfabe sisteminin doğru telaffuz ve yazımla kullanımı; sayılar, zaman ve iletişim kalıplarının sosyal bağlamlara aktarılmasıyla söz varlığını zenginleştirerek bireyin özgün kültürel kimliğiyle sürdürülebilir bağlar kurmasını ve bilinçli bir iletişim yeterliği geliştirmesini sağlar. Tema: Okulum ve Çevrem (Xwendingeh û Jîngeha Min) 1. Okul ve Çevre (Xwendingeh û Jîngeh) 2. Aile (Malbat) 3. İş ve Meslekler (Kar û Pîşe) 1. Karşılaştırma ve Üstünlük Yapıları (Hevberkirin) Öğrencilerin nesneleri, mekânları ve durumları analiz ederken kullandıkları derecelendirme kalıplarıdır. 2. Daha Anlamına Gelen Yapı (…tir) “...ji pola me mezintir e.” ( … sınıfımızdan daha büyüktür.) 3. En / En Çok Anlamına Gelen Yapı (…tirîn, herî ) “...taxa herî paqij...” (…en temiz mahalle…) 4. Mantıksal Bağlantı ve Gerekçelendirme Yapıları (Sedem û Encam) Duyguları ve doğa olaylarını akademik bir dille sentezlemek için kullanılan üst düzey bağlaç yapılarıdır. 5. Neden-Sonuç İlişkisi: “…ji ber vê yekê ..., …lewma, …lewra…” (…bundan dolayı, …bu yüzden, …çünkü…) Paqijî tenduristî ye, lewma divê em derdora xwe paqij bigirin. (Temizlik sağlıktır, bu yüzden etrafımızı temiz tutmalıyız.) 6. Ön Koşul ve Çıkarım: “ madem.., nexwe” (madem…, o hâlde) “Tu, dersa wêneyê hez dikî; nexwe tu wêneyên xweşik xêz dikî.” ( Sen, resim dersini seviyorsun; o hâlde sen güzel resimler çiziyorsun.) 7. Koşul ve Gelecek Zaman Kurgular (Merc û Paşeroj) Kariyer planlaması ve ekolojik tahminler için kullanılan diyalektik yapılar. 8. Şartlı Cümle Yapısı: “Eger... wê... / Heke... ez ê...” 9. İzafet Sistemi ve Niteleme Yapıları Mekânsal ve nesnel aidiyeti, cinsiyet ve sayı uyumuyla kuran cümle içerisindeki kompleks tamlama yapılarıdır. 10. Dişil, Eril ve Çoğul Bağlantılar:” -ê, -a, -ên” eklerinin cümle içinde işlevsel kullanımı. 11. İlgi Eki ile Kurulan Yan Cümleler Kalıbı: “-a / ê / ên + ku...” 12. Hayvanlar ve Bitkileri (Ekolojik Denge ve Neden-Sonuç) Tanıtan Cümleler “Eger zincîra xwarinê xira bibe, wê jiyana zindiyan bikeve xetereyê.” (Eğer besin zinciri bozulursa, canlıların yaşamı tehlikeye girecektir.) 13. Aile Yapısını Tanıtan Cümleler Di malbatê de ... 14. İş ve Meslek Özelliklerini (Kariyer Planlaması) Tanıtan Cümleler Eger ez bibim endezyar... 15. Duygular ve Sosyal Etkileşimi Anlatan Cümle Yapıları Pir kêfxweş im ji ber... 1. İzafet Sistemi ve Karşılaştırma: “-a, -ê, -ên; …tir, …tirîn, herî” Bu yapı, okul ve çevresini analiz ederken nesnelerin niteliğini ve birbiriyle olan ilişkisini akademik düzeyde tanımlamak için kullanılır. 2. Edat Grupları ve Yer-Yön Tasvirleri “li ber, li ser, di bin” Mekânsal aidiyet kurmak ve fiziksel alanları detaylandırmak için yer-yön edatlarının zarflarla kullanımı hedeflenir. 3. İşaret Zamirleri ve Dil Bilgisel Cinsiyet “vî / vê, wî / wê, wan” Kurmanccadaki bükümlü zamirlerin (vî / vê, wî / wê, wan) sadece insanlar için değil, nesne ve kavramlar için de kullanımı (erillik-dişillik ayrımı) pekiştirilir. 4. Neden-Sonuç ve Mantıksal Bağlaçlar “…eger…, madem..., nexwe..., ji ber vê yekê…” Olaylar arasında bağ kurmak, duygu durumlarını gerekçelendirmek ve ekolojik dengeyi tartışmak için kullanılır. 5. İsim ve Meslek Morfolojisi: “(-î, -kar, -ger, -van, -zan, -nas” Modern meslek tanımları ve bilimsel uzmanlıkları ifade eden yapım eklerinin (-î, -kar, -ger, -van, -zan, -nas) analizi yapılır. 6. Hitabet ve Seslenme Formları: “-o, -ê, -ino” Topluluk önünde ikna kabiliyetini geliştirmek ve sosyal nezaket çerçevesinde doğayı savunmak için kullanılan eklerdir. 7. Sözcükler Arası Anlam İlişkileri (Eş, Zıt, Yakın Anlam) Metinleri zenginleştirmek için eş, zıt ve yakın anlamlı kelimelerin kullanımı akademik bir disiplinle ele alınır. Sesletim, Tonlama ve Yazım İlişkisi 1. Fonetik Yakınlık Sesletimi birbiriyle karıştırılmaya müsait olan “e-ê, v-w, k-q, i-î, u-û, h-x” gibi harflerin doğru okunması için “ev-ew, ker-kêr, kelem-qelem, pir-pîr, tu-tû, hal-xal” gibi sözcüklerle çalışılır ve bu doğrultuda söz konusu sözcüklerle okuma-dinleme-görme (görsel kodlama ve renklendirmelerle destekleme) egzersizleri gerçekleştirilir. 2. Noktalama İşaretleri ve Anlam Durakları Yazılı ifadelerdeki xal (nokta), bêhnok (virgül) ve cotexal (iki nokta) gibi işaretlerin, okuma sırasında tonlamayı nasıl belirlediği ve anlam duraklarını nasıl oluşturduğu üzerinde durulur. “Pirtûkxane, ji pola me bêdengtir e.” (Kütüphane, sınıfımızdan daha sessizdir.) 3. Sesletim Notu: “Pirtûkxane” kelimesinden sonraki virgül, kısa bir duraksama ve vurgu gerektirir. “Xwezayê biparêzin! Lewra jiyana me pê ve girêdayî ye.” (Doğayı koruyun! Çünkü yaşamımız ona bağlıdır.) 4. Sesletim Notu: Ünlem işareti (bangnîşan) seste bir yükselme ve çağrı tonu yaratır. Seslenme eklerinin (-o, -ê, -ino) sözlü iletişimde yarattığı vurgu ile hitabet düzeyindeki ikna edici tonlamalar işlenir. “Hevalno! Werin em ji bo paşeroja xwe pîşeyekî hilbijêrin.” (Arkadaşlar! Gelin geleceğimiz için bir meslek seçelim.) “Lewma, lewra, naxwe, ji ber vê yekê”: “Lewma, lewra, naxwe, ji ber vê yekê” gibi bağlaçların kullanıldığı cümlelerde, neden ve sonuç arasındaki geçişin tonlama ile nasıl hissettirileceği öğretilir. “Madem tu ji zanistê hez dikî, naxwe bibe fîzîkzan.” (Madem bilimi seviyorsun, o hâlde fizikçi ol.) “Ew têra xwe naxebite; lewma serkeftî nabe. “(O çalışmıyor; bu yüzden başarılı olmuyor.) Meslek türetme eklerinin (-nas, -zan, -ger) ve izafet sisteminin (-ê, -a, -ên) yazılıştaki doğruluğu ile telaffuzdaki akıcılık arasındaki ilişki ele alınır. “Derûnnas (Der-ûn-nas) rewşa mirovan analîz dike. “(Psikolog insanların durumunu analiz eder.) “Erdnîgarîzan (Erd-nî-ga-rî-zan) li ser xaka me lêkolînan dike. “(Coğrafyacı toprağımız üzerinde araştırmalar yapar.) 8. Soru ve Ünlem Tonlaması Olumlu (erênî) ve olumsuz (neyênî) kavramlar tartışılırken, eleştirel düşünceyi yansıtan soru işaretlerinin ve ünlemlerin işlevsel kullanımı hedeflenir. “Gelo, qirêjiya hawirdorê bandoreke neyênî li ser civakê nake?” (Acaba, çevre kirliliği toplum üzerinde olumsuz bir etki yapmaz mı?) “Nexêr! Divê em her dem piştgiriya hev bikin.” (Hayır! Biz her zaman birbirimize destek olmalıyız.) Yakın çevre, dili doğal bağlamında deneyimleme, somuttan soyuta, yakından uzağa ve hayatilik ilkeleri doğrultusunda öğrenmeyi anlamlı, kalıcı ve disiplinler arası kılma alanıdır. Aile, okul, sosyal çevre, yaşam alanları ve mesleklere dair söz varlığının işlevsel kullanımı; dört temel dil becerisini bütüncül biçimde desteklerken bireyin çevresini anlamlandırmasını, toplumsal yaşama etkin katılımını ve kültürel kimliğiyle sürdürülebilir bağlar kurmasını sağlar. |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | KUR.8.1.D. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme KUR.8.1.O. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme KUR.8.1.K. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme KUR.8.1.Y. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme KUR.8.1.DBS. ”Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme KUR.8.1.SÖS. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme KUR.8.1.SES. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme KUR.8.2.D. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme KUR.8.2.O. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme KUR.8.2.K. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme KUR.8.2.Y. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme KUR.8.2.DBS. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme KUR.8.2.SÖS. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme KUR.8.2.SES. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme |
|---|
| Alan Becerileri | YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma YDAB2. Okuma-Anlamlandırma YDAB3. Konuşma-Anlatma YDAB4. Yazma-Anlatma YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma |
|---|
| Eğilimler | E1.1. Merak E1.3. Azim ve Kararlılık E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik) E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven) E2.2. Sorumluluk E3.1. Muhakeme E3.2. Odaklanma E3.7. Sistematiklik E3.8. Soru Sorma |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık) SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma SDB2.1. İletişim SDB2.2. İş Birliği SDB3.1. Uyum |
|---|
| Değerler | D1. Adalet D3. Çalışkanlık D4. Dostluk D5. Duyarlılık D10. Mütevazılık D11. Özgürlük D12. Sabır D14. Saygı D16. Sorumluluk D9. Merhamet D20. Yardımseverlik |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı OB2. Dijital Okuryazarlık OB4. Görsel Okuryazarlık OB5. Kültür Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | KB2.2. Gözlemleme KB2.5. Sınıflandırma KB2.7. Karşılaştırma KB2.8. Sorgulama KB2.10. Çıkarım Yapma KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme KB2.13. Yapılandırma, KB2.14 KB2.15. Yansıtma KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme) KB2.14 Yorumlama KB2.20. Sentezleme KB3.1. Karar Verme KB3.2. Problem Çözme |
|---|
| Anahtar Kavramlar | Dil, Kurmancca, kültür, Kurmancca alfabesi, nezaket, sayılar, selamlaşma, sesler, sıra sayıları, tanışma, tanıtma, ekonomi, ekonomist, hayvan / canlı, doktor / hekim, tanıtım, alışveriş / diyalog / ilişki, orman, geçim, çevre, sadakat / bağlılık, üyeler, olumlu, fedakârlık, yaşam / hayat, otçul, etçil, arkadaş / dost, çünkü / -den dolayı, çevre / yaşam alanı, çevre koruma / çevrecilik, oda / koğuş, iş, evcil, mal / eşya / malzeme, yabani / yaban, ama / fakat / lakin, aile, ailenin / aileye, öğretmenlik, büyük, daha büyük, aksi takdirde / yoksa, “olumsuz, temiz, kütüphane, meslek, sınıf / şube, mahalle / semt, noktalama, ev, çalışma / emek, akraba, okul, doğa / tabiat |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma-anlamlandırma becerilerine ait öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla öz bildirim çalışmaları yaptırılabilir. Öğrencilerin akıcı ve doğru okuma becerilerindeki gelişimi; gözlem formları ile izlenebilir ve öğrencilere düzenli geri bildirim verilebilir. Öğrencilerin dinleyecekleri / izleyecekleri veya okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmelerini desteklemek amacıyla sözcük ilişkilendirme ve kelime kümeleme etkinlikleri ile zihin haritaları kullanılabilir. Konuşma-anlatma becerilerine ait öğrenme çıktıları kısa konuşma uygulamaları, diyalog çalışmaları, canlandırma etkinlikleri ve çeşitli performans görevleri ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğretmen, kontrol listeleri kullanarak öğrencinin gelişimini izleyebilir. Konuşma ve yazma becerilerine yönelik çalışmalar sırasında öğrencilerin düşüncelerini yapılandırmalarını desteklemek amacıyla kavram haritaları, zihin haritaları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir. |
|---|
Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) Teması İşleniş Süreci
8. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) dersinde ekim ayında başlanan “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” teması üzerindeki çalışmalara kasım ayında devam edildi. Önceki ayda kazanılan bilgi ve beceriler kısa bir tekrar ve soru-cevap çalışmasıyla pekiştirildikten sonra yeni öğrenme çıktılarına geçildi. Ayın ilerleyen haftalarında “Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)” temasına başlandı. Öğrencilerin bu temada öğrenecekleri ile ön öğrenmelerde Türkçe ve Kurmancca derslerinde edindikleri bilgilerin bağlantısı kuruldu. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma yansıtan görseller üzerinden başlatıldı. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatıldı. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı. Öğrencilerin seslere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, sayıları adlandırmaları, selamlaşma ve vedalaşma unsurlarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlandı (SDB1.1, E1.1, E1.5, SDB1.2). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik yazma-anlatma süreci, Kurmanccada kullanılan ancak Türkçede kullanılmayan ê, î, q, û, w, x, xw seslerine ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatıldı. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, ses ve sayılara ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılıolarak ifade etmeleri sağlandı (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar etti. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve gördü (E1.1, OB4). Sınıfça tekrar etkinliği yapıldı. Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapıldı. “Bu hangi sayıdır?”, “Bu hangi sestir?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlandı. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılandı (E3.2, SDB2.1). Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulandı (KB2.2, KB2.5, KB2.7, KB2.16). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini yansıtan görseller üzerinden başlatıldı (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatıldı (E1.1, E1.5, SDB1.2). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı (E1.1, E1.5). Öğrencilerin okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları, çeşitli meslek gruplarını ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlandı. “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatıldı. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, okulundaki alanları hatırlamaları, çevresindeki nesneleri adlandırmaları, ne işe yaradıklarını, çeşitli meslek gruplarına ve ne işe yaradıklarına dair ifadeleri ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri orta düzeyde yazılı olarak ifade etmeleri sağlandı (E1.1, E1.5, E3.2). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan unsurları yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1, E1.5). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı. “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatıldı. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletildi (E1.1, E1.5, E3.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlandı. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edildi ve hangi seslerin duyulduğu belirlendi (SDB1.2, OB1, OB4, KB2.2). Böylece KUR.8.1.D, KUR.8.1.O, KUR.8.1.K, KUR.8.1.Y, KUR.8.1.DBS, KUR.8.1.SÖS, KUR.8.1.SES, KUR.8.2.D, KUR.8.2.O, KUR.8.2.K, KUR.8.2.Y, KUR.8.2.DBS, KUR.8.2.SÖS ve KUR.8.2.SES öğrenme çıktılarına ulaşılmasına yönelik öğrenme yaşantıları gerçekleştirildi.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri hakkında tahminlerde bulunulması sağlandı (E3.2, SDB2.1, SDB2.2). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunuldu. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklendi (E2.2, E3.2, SDB1.2). Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metinde Türkçede hiç karşılaşmadığınız hangi harfleri görüyorsunuz?”, “Sizce Kurmanccada 1000‘den sonraki sayılar (2026) nasıl bir mantıkla bir araya getiriliyor?”, “Metindeki karakterler ne hakkında konuşuyor olabilir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlandı (E1.1, E1.5, SDB1.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlandı ve metnin konusuhakkında basit tahminlerde bulunuldu (SDB2.1, OB4, KB2.2). Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren kısa konuşma örnekleri (”Ez di sala du hezar û yazdehan de ji dayik bûm.”, “Nifûsa bajarê me nêzîkî neh sed hezar kesî ye.” veya “Bavê min par li kargeheke mezin xebatkar bû.” [”Ben iki bin on bir yılında doğdum.”, “Şehrimizin nüfusu yaklaşık dokuz yüz bin kişidir.” veya “Babam geçen yıl büyük bir iş yerinde / fabrikada çalışandı (işçiydi).”)] sunuldu.
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Bu süreçte öğrencilerin “Okulum ve Çevrem” teması kapsamındaki temel kavramlara ve günlük yaşam diline hâkimiyetini ölçmek amacıyla; “Çevrenizde hangi canlılar var, bunlardan hangileri etçil hangisi otculdur?”, “Okulunuzun ve evinizin etrafını tam olarak tanıtabilir misiniz?”, “ Acaba, çevre kirliliği toplum üzerinde olumsuz bir etki yapmaz mı?”, “Günlük hayatta karşılaştığınız kişileri, ailenizi ve onların iş ve mesleklerini söyleyebilir misiniz?” gibi sorularla öğrencilerin ön bilgileri yoklandı. Kartların bir yüzünde kavramın adı (pirtûkxane, derûnnas, xweza vb.), diğer yüzündede “ê, a, ên” gibi ekler bulundu. Bu eklerle ilgili kavramları kullanarak tamlamalar oluşturuldu. Bu çalışmada aile üyeleri; bükümlü işaret zamirleri (vî / vê, wî / wê) kullanılarak tanıtılırken sadakat (dilsozî) ve dayanışma (piştgirî) gibi değerler üzerinden analiz edildi. Süreç boyunca öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3) ve kendine inanma (E1.4) eğilimleri ile kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2) ve kendine uyarlama (öz yansıtma (SDB1.3) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Değerlendirme sonuçlarına göre öğrencilere zamanında ve yapıcı geri bildirim verildi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Merak edilen bir şehrin veya ülkenin nüfusu, kuruluş yılı ve önemli tarihî bilgileri (1.000.000 ölçeğine kadar olan sayılarla) görsel kartlara aktarılıp sınıfta sunuldu. Bir kütüphane veya müze müdürlüğüne hitaben, geçmişte yaşanan bir durum hakkında bilgi veren veya yeni bir talep içeren saygın bir dille yazılmış kısa bir mesaj taslağı hazırlandı. Çevredeki bir aile büyüğü ile geçmişte yaşanan ilginç bir olay veya eski yaşam alışkanlıkları üzerine Kurmancca bir görüşme gerçekleştirildi. Bu süreçte resmî hitap şekillerinin ve nezaket ifadelerinin yerinde kullanılmasına odaklanıldı. Doğadaki dengenin önemini, nesli tükenmekte olan canlıları ve tıbbi bitkileri (riwekên dermanî) üst düzey bağlaçlar (naxwe, lewra, madem) kullanarak savunan bir sunum yapıldı. 1. Örnek: “Madem zindî bi xetereya tunebûnê re rû bi rû ne, divê em projeyên nû amade bikin.” (Madem canlılar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya, yeni projeler hazırlamalıyız.). 2. Örnek:”Em xwezayê diparêzin; lewra jiyana me bi tenduristiya axê ve girêdayî ye.” (Doğayı koruyoruz; çünkü yaşamımız toprağın sağlığına bağlıdır.). Uzmanlık gerektiren meslek eklerini (-zan, -nas) kullanarak etik değerler çerçevesinde bir kariyer planı oluşturuldu ve şart kipiyle toplumsal fayda dile getirildi. 1. Örnek: “Heke ez bibim derûnnas, ez ê ji bo aştiya civakî bixebitim.” (Eğer psikolog olursam, toplumsal barış için çalışacağım.). Okulun farklı birimlerini işlevsellik, sosyal iklim ve fiziksel imkânlar açısından karşılaştırma yapılarını (-tir, -tirîn, herî) kullanarak bir rapor hazırlandı.
Destekleme Çalışmaları
Geçmiş zamandaki yarım bırakılmış ifadeler (”Dün gittim...”, “Beş yıl önce...”) görsellerle desteklenerek bu yapıların basit ve doğru şekilde tamamlanması sağlandı. İçinde Türkçede bulunmayan harflerin bulunduğu kelime grupları üzerinden tekrarlar yapıldı. Seslerin kelime içindeki rolleri üzerinde durularak doğru sesletim çalışmaları yürütüldü. Büyük sayılar ve bu sayıların karşılığı olan tarihî yıllar veya nüfus verileri görsel kartlar üzerinden eşleştirildi. Sayıların günlük hayattaki okunuş ve yazılışları üzerine pratik yapıldı. 1. Örnek: “Ez vê pirtûkê dixwînim û ji wê hez dikim.” (Bu kitabı okuyorum ve onu seviyorum.) (Dişil kullanım.). 2. Örnek: “Ev pismamê min e; ez vî nas dikim.” (Bu benim amcaoğlumdur; bunu tanıyorum.) (Eril kullanım.). Temel meslek gruplarını (-kar, -van, -ger) tanıtırken cümle içerisinde noktalama işaretlerini (xal, bêhnok, pirsnîşan) doğru yerlere yerleştirme egzersizleri yapıldı. 1. Örnek: “Kedkar: Ew kes e ku bi kedaxwe dixebite.” (Emekçi: Kendi emeğiyle çalışan kişidir.). 2. Örnek: “Gelo, deryavan li ku derê dixebite?” (Acaba, denizci nerede çalışıyor?). Okul ve çevre bağlamındaki kelimeleri eş anlam (hevwate), zıt anlam (dijwate) ve yakın anlam (nêzwate) gruplarına ayırarak temel cümlelerkuruldu. 1. Örnek: “Mala me fireh e, lê kolana me teng e.” (Evimiz geniştir, ama sokağımız dardır.) - Zıt anlam. 2. Örnek: “Apê min û mamê min hatin malê.” (Amcam ve amcam (eş anlamlı kullanım) eve geldiler.) - Eş anlam.
Kasım Ayı Genel Değerlendirme
Kasım ayı boyunca 8. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) dersinde “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” ve “Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)” temaları kapsamında 14 öğrenme çıktısı (KUR.8.1.D–KUR.8.2.SES) üzerinde çalışıldı. Öğrenme sürecinde dinleme / izleme-anlamlandırma (YDAB1), okuma-anlamlandırma (YDAB2), konuşma-anlatma (YDAB3) ve yazma-anlatma (YDAB4) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3), kendine inanma (E1.4) ve kendine güvenme (E1.5) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2), kendine uyarlama (öz yansıtma (SDB1.3) ve iletişim (SDB2.1) becerileri geliştirildi. Adalet (D1), çalışkanlık (D3), dostluk (D4), duyarlılık (D5) ve mütevazılık (D10) değerleri sınıf içi etkinliklerle ilişkilendirildi. Bilgi okuryazarlığı (OB1), dijital okuryazarlık (OB2), görsel okuryazarlık (OB4) ve kültür okuryazarlığı (OB5) becerilerinin gelişimi desteklendi. Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Ekim ayında edinilen öğrenmeler bu ayın etkinlikleri için ön bilgi olarak kullanıldı ve süreç kesintisiz biçimde sürdürüldü. 16-20 Kasım birinci dönem ara tatili nedeniyle ay üç ders haftasından oluştu; tatil öncesi ve sonrasında öğrenmeler kısa tekrarlarla pekiştirildi. Gelecek ay KUR.8.3.D, KUR.8.3.O ve KUR.8.3.K öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Sonuç olarak kasım ayında planlanan öğrenme yaşantıları Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin ilke ve hedeflerine uygun şekilde gerçekleştirildi.
8. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Kasım 2026 — belge sayfası
8. Sınıf diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları