5. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Zazaca) Maarif Aylık Raporu Eylül 2026
5. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Zazaca) (seçmeli) eylül ayı Maarif Model ders raporu: Okulum teması, 7 öğrenme çıktısı (ZAZ.5.1.D–ZAZ.5.1.SES). Word.
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Tema: Okulum |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | Tema: Okulum
Alt Temalar
1.Alfabe ve Tanışma
2.Sayılar
3.Sınıfım
İşlevsel Cümle Yapıları
1.Selamlaşma ve Vedalaşma: Merheba, tı senin i, tı senin a, şıma senin i, ez hol a, ez hol o, ma hol i, xatırê tu bo, xeyr u weşi ser bımanên.
2. Kendini Tanıtma: Ez... a, ez ... o, ma ... yi, nameyê mı ...o, nameyê mı ... ya, ez şarıstanê ...ra ya, ez dewa ... ra ya, ez ... dı cuyena, ma ... dı ronışeni.
3.Basit Soru Sorma ve Cevap Verme: Tı ça ra yi, tı kam i, tı kam a, şıma kam i, tı kamca dı cuyeni, şıma ça ra ameyi, tı çend serre ya, tı çend serre yi, şıma çend serre yi. Ez Çolig (Bingöl) ra ya, ez melım a, ma wendekar i, ma derse ra ameyi, ez pancyes serre yo...
4.Sayı ve Temel Bilgiler: Ez des serre ya, ez şına sınıfa pancın, ez sınıfa pancın dı waneno.
5.Basit Tanımlama ve Gösterme: Ino kıtab o, ına embaza mı ya, ıni sayi rınd i, ıno mektebê mı yo, ez ına sınıf dı wanena.
6.Basit Duygu ve Durum İfadeleri: Ez hol a, ez hol o, ma hol i, ma eyro şıni mekteb.
Hedef Dil Bilgisi Yapıları
1.Kişi Zamirleri: Ez / mı, tı / tu, o / ey, a / aye, ma, şıma, ê / inan
2. Temel Fiil Çekimleri: Ez mekteb waneno, tı mekteb waneni, a şına sınıfa pancın, tı keye ra ameyi.
3. Olumlu ve Olumsuz Cümleler: Ez hol a, ma hol i, ez hol niyo, ez nereheti nêkeno.
4. Basit Soru Yapıları: Kam, çı, çı ra, ça dı, kamca dı, nameyê tu çi yo, tı ça ra yi.
5. "Olmak" Fiilinin Kullanımı: Ez talebe ya, ez melım o, şıma wendekar i .
6. Sahiplik Yapıları: Nameyê mı ... o, kıtabê mı; kıtab, ê mı yo.
Sesletim
1.Temel Ünlü ve Ünsüz Sesler: Zazaca ünlülerin doğru telaffuzu: a, e, ê, ı, i, o, u; ünsüzlerin doğru söylenmesi: b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, ş, t, v, w, x, y, z
2. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ê, q, w, x; lêl, bırayê mı, qelem, qela, wer, ware, xela, xox.
3. Vurgu ve Tonlama: Basit cümlelerde soru, olumlu ve olumsuz ifadelerde tonlamayı ayırt edebilme
4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru sesletimle tekrarı, basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı
5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf eşleşmesini fark etme |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | ZAZ.5.1.D. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme
ZAZ.5.1.0. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme- anlamlandırabilme
ZAZ.5.1.K. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme- anlatabilme
ZAZ.5.1.Y. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme- anlatabilme
ZAZ.5.1.DBS. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme
ZAZ.5.1.SÖS. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme
ZAZ.5.1.SES. "Okulum" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletim seçebilme-kullanabilme |
|---|
| Alan Becerileri | YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma
YDAB2. Okuma-Anlamlandırma
YDAB3. Konuşma-Anlatma
YDAB4. Yazma-Anlatma
YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma
YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma
YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma |
|---|
| Eğilimler | E1.1. Merak
E1.3. Azim ve Kararlılık
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)
E1.6. Seçicilik
E2.1. Empati
E2.2. Sorumluluk
E2.3. Girişkenlik
E2.5. Oyunseverlik
E3.2. Odaklanma
E3.3. Yaratıcılık
E3.5. Açık Fikirlilik
E3.8. Soru Sorma
E3.10. Eleştirel Bakma |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)
SDB2.1. İletişim
SDB2.2. İş Birliği
SDB2.3. Sosyal Farkındalık
SDB3.1. Uyum
SDB3.3. Sorumlu Karar Verme |
|---|
| Değerler | D1. Adalet
D3. Çalışkanlık
D4. Dostluk
D5. Duyarlılık
D8. Mahremiyet
D9. Merhamet
D10. Mütevazılık
D12. Sabır
D14. Saygı
D15. Sevgi
D16. Sorumluluk
D18. Temizlik
D20. Yardımseverlik |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı
OB2. Dijital Okuryazarlık
OB4. Görsel Okuryazarlık
OB5. Kültür Okuryazarlığı
OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Türkçe, Görsel Sanatlar, Sosyal Bilgiler, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | KB1. Temel Beceriler
KB2.2. Gözlemleme
KB2.3. Özetleme
KB2.4. Çözümleme
KB2.5. Sınıflandırma
KB2.6. Bilgi Toplama
KB2.7. Karşılaştırma
KB2.8. Sorgulama
KB2.9. Genelleme
KB2.10. Çıkarım Yapma
KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme
KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme
KB2.14. Yorumlama
KB2.18. Tartışma |
|---|
| Anahtar Kavramlar | Harfler, tanışma ifadeleri, sayı sistemi, sınıf kuralları |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, performans görevi, öz / akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
Performans Görevi: Tanışma |
|---|
Okulum Teması İşleniş Süreci
Eylül ayında 5. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Zazaca) dersinde, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ilkeleri doğrultusunda “Okulum” teması üzerinde çalışıldı. “Okulum” teması, öğrencilerin Zazacayı okul yaşamı içinde tanımalarını, kullanmalarını ve günlük iletişim durumlarıyla ilişkilendirmelerini amaçladı. Öğrencilerin, öncelikle alfabe ve tanışma alt temasıyla Zazacanın seslerini, Türkçe ve Zazaca arasındaki ortak veya farklı harfleri tanımaları ve temel selamlaşma-tanışma-vedalaşma ifadelerini fark etmeleri beklendi. Kendi adını söyleme, arkadaşının adını sorma, öğretmeniyle selamlaşma, aile içerisindeki bireyler ile iletişim kurma gibi basit iletişim durumları üzerinden dili işlevsel biçimde kullanması hedeflendi. Sayı sisteminin, öğrencilerin okul ortamında ve gerçek hayatta karşılaşabilecekleri gerçek durumlarla ilişkilendirilmesi beklendi. Öğrencilerin bu temada öğrenecekleri ile ön öğrenmelerde Türkçe derslerinde edindikleri bilgilerin bağlantısı kuruldu. "Okulum" teması kapsamında, selamlaşma, tanışma ve aile bireylerini tanıtma başlıkları ele alınırken öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ve sosyal etkileşim alışkanlıkları öğretim sürecine dâhil edildi. Öğrencilerin Türkçe olarak bildikleri selamlaşma kalıpları ve aileye ilişkin kavramsal bilgileri dikkate alınarak Zazacadaki temel ifadelerle kendilerini, çevrelerini ve okullarını tanıtmaları sağlandı. "Okulum" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfımı yansıtan görseller üzerinden başlatıldı. Görseller incelenerek "Alfabede hangi harfler var?", "Sınıfınızda neler bulunur?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturuldu ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlandı. "Okulum" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfım veya beğeniye ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı (E1.1, E2.3). Öğrencilerin alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfıma ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlandı. "Okulum" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfım alt temalarına ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı (E3.2, D16.3, E3.3, SDB1.3). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri; tanışma, sayılar, sınıf ortamına ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlandı. "Okulum" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; alfabe ve tanışma, sayılar ve sınıfa ait görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar etti. "Merhaba, benim adım Ayşe.", "Bu tahtadır." gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturuldu. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlandı (KB1, KB2.3). "Okulum" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; alfabe ve tanışma, sayılar, sınıfım ve beğeniye ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.4, SDB1.1). Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve gördü (KB2.18). Sınıfça tekrar etkinliği yapıldı. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edildi; "ben", "siz", "kim", "nerede", "nedir" gibi sözcükler doğru sesletimle söylendi. "Okulum" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa alfabe harfleri, tanışma kartları, sayılar, sınıfı yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatıldı. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletildi (E2.3). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlandı. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edildi ve hangi seslerin duyulduğu belirlendi (SDB2.2, OB4). Böylece ZAZ.5.1.D, ZAZ.5.1.0, ZAZ.5.1.K, ZAZ.5.1.Y, ZAZ.5.1.DBS, ZAZ.5.1.SÖS ve ZAZ.5.1.SES öğrenme çıktılarına ulaşılmasına yönelik öğrenme yaşantıları gerçekleştirildi.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfım hakkında tahminlerde bulunulması sağlandı. "Okulum" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunuldu. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması, konusunun algılanılması; temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklendi. Alfabe tanışma, sayılar ve sınıfım ile ilgili beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri, "Alfabede 31 harf vardır.", "Biriyle yeni tanıştığımızda adın nedir diye sorarız." gibi örnek cümleler sunuldu. Öğrenciler grup içinde alfabe, tanışma, sayılar ve sınıfım ile ilgili ifadeleri birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazıdılar. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklendi (SDB2.3, KB2.11, D3.3, D9.2).
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Öğrencilerin kendilerini tanıtma, çevrelerini tanıma ve okulunu tanıtmaya ilişkin mevcut bilgi ve deneyimlerini ortaya çıkarmak için alfabe, tanışma, sayıların yazılı olduğu görsel kartlar, kavram kartları kullanılarak ön öğrenmelerini pekiştirmeleri sağlandı ve temel ifadelerle ilişki kurmaları desteklendi. Öğrencilerden "Adın nedir?", "Kaç yaşındasın?", "Nerelisin?'', "Kaçıncı sınıftasın?", "Kendini nasıl tanıtırsın?" gibi sorular yoluyla gönüllülük esasına dayalı bir şekilde kendilerini tanıtan kısa bilgiler vermeleri istendi. Öğrenciler selamlaşma ve tanışma ifadelerini içeren soruları kâğıtlara yazdı, bunları katlar ve bir kavanoza koydu. Sonra iki öğrenci rastgele kavanozdan bir kâğıdı alır, açar ve üzerindeki soruyu karşısındaki öğrenciye sorarak onun cevap vermesini bekledi. Örneğin "Nameyê tu çıta yo?", "Tı ça ra yi?" gibi örnek soru cümleleri ile diyalog kurar, yazılı bir hâle getirip sundu. Süreç boyunca öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3) ve kendine inanma (E1.4) eğilimleri ile kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2) ve kendine uyarlama (SDB1.3) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Ölçme sonuçları öğrencilerle paylaşılarak öz düzenleme becerilerinin gelişimi desteklendi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Öğrenciler sınıftaki kalemleri, kitapları, defterleri, sıraları sayarak küçük bir "Sınıf Sayım Tablosu" hazırladı. Örneğin bir grup sınıftaki kitapları, başka bir grup kalemleri, başka bir grup sıra ve masaları saydı; sonuçları sınıf panosuna yazdı veya sayı kartlarıyla gösterdi. Öğrenciler, "Sınıfımda kaç kitap var?", "Sıramda kaç kalem var?", "Kaç arkadaşım var?" gibi basit soru-cevap çalışmaları yaparak sayı bilgisini iletişim içinde kullandı. Öğrenci sınıf krokisi üzerinde tahta, kapı, pencere, sıra, masa, kitaplık, öğretmen masasını gösterdi. Öğrenciler bu krokiden hareketle sınıfını kısa ifadelerle tanıttı. Örneğin "Bu tahta.", "Bu masa.", "Burada kitap var." gibi basit ve görsel destekli anlatımlar yaptı. Böylece öğrenci sınıf eşyalarını hem tanır hem de onları anlamlı bir bağlam içinde kullandı. Öğrencilerin ev halkıyla veya arkadaşlarıyla selamlaşma, tanışma ve vedalaşma içerikli Zazaca röportajlar yapmaları sağlandı. Öğrenciler yaptıkları röportajları kaydeddi ve sınıfta etkileşimli tahta aracılığıyla sundular.
Destekleme Çalışmaları
Öğretmen harfi gösterdi, sesi yavaşça söyledi, öğrenciler önce dinledi, sonra tekrar ettiler. Tanışma kalıplarında öğrenci önce selamlaşma görselini doğru seçti, sonra öğretmenin söylediği kalıp cümleyi tekrar edebildi, daha sonra kendi adını model cümledeki boşluğa yerleştirdi. Örneğin öğrenci önce "selamlaşma" kartını gösterdi, ardından öğretmenin modelini tekrar edebildi ve son aşamada adını söylemeyi denedi. Öğrenci önce sayı kartında hangi nesnenin olduğunu ve kaç adet bulunduğunu gördü, ardından kendi kalemlerini, kitaplarını ve defterlerini saydı. Daha sonra sayı kartı ile nesne miktarını eşleştirdi. Örneğin iki kalem gösterildiğinde "2" yazan kartı seçti; üç defter gösterildiğinde uygun sayı kartını buldu. Son olarak kısa biçimde nesne miktarını söyledi.
Eylül Ayı Genel Değerlendirme
Eylül ayı boyunca 5. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Zazaca) dersinde “Okulum” teması kapsamında 7 öğrenme çıktısı (ZAZ.5.1.D–ZAZ.5.1.SES) üzerinde çalışıldı. Öğrenme sürecinde dinleme / izleme-anlamlandırma (YDAB1), okuma-anlamlandırma (YDAB2), konuşma-anlatma (YDAB3) ve yazma-anlatma (YDAB4) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3), kendine inanma (E1.4) ve kendine güvenme (E1.5) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2), kendine uyarlama (SDB1.3) ve iletişim (SDB2.1) becerileri geliştirildi. Adalet (D1), çalışkanlık (D3), dostluk (D4), duyarlılık (D5) ve mahremiyet (D8) değerleri sınıf içi etkinliklerle ilişkilendirildi. Bilgi okuryazarlığı (OB1), dijital okuryazarlık (OB2), görsel okuryazarlık (OB4) ve kültür okuryazarlığı (OB5) becerilerinin gelişimi desteklendi. Türkçe, Görsel Sanatlar, Sosyal Bilgiler, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Ön değerlendirme sonuçları dikkate alınarak etkinlikler öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerine göre farklılaştırıldı. Gelecek ay ZAZ.5.2.D, ZAZ.5.2.O ve ZAZ.5.2.Y öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Sonuç olarak eylül ayında planlanan öğrenme yaşantıları Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin ilke ve hedeflerine uygun şekilde gerçekleştirildi.
5. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Zazaca) Maarif Aylık Raporu Eylül 2026 — belge sayfası
5. Sınıf diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları
evrakburada