7. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Kasım 2026
7. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) (seçmeli) kasım ayı Maarif Model ders raporu: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın), Okulum ve Çevrem…
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Tema: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) 2. Tema: Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın) |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | Tema: “Merhaba, Başlıyoruz” (Silav, Em Dest Pê Dikin) Alt Temalar 1. Alfabe ve Sesler (Alfabe û Deng) 2. Sayılar (Hejmar) 3. Selamlaşma, Tanışma ve Vedalaşma (Silavdayîn, Hevnasîn û Xatirxwestin) İşlevsel Cümle Yapıları 1.Selamlaşma ve Vedalaşma (Resmî ve Samimi Hitaplar) Samimi: Merheba, tu çawa yî? Ez baş im, tu jî baş î? Resmî / Çoğul: Hûn çawa ne? Em baş in, spas dikin. Karşılama / Uğurlama: Bi xêr hatî / hatin. Ser seran, ser çavan. Bi te / we, oxir be. Zamanlı Selamlar: Beyanî baş, êvar baş, şev baş. 2. Kendini ve Başkasını Tanıtma (Genişletilmiş) Kişisel Bilgi: Navê min ... ye, ez ji ... me. Ez ... salî me. Yaşam Alanı: Ez li ... dijîm, em li taxa ... dimînin. Başkasını Tanıtma: Ev hevalê / hevala min e. Navê wî / wê ... ye. Ew ji ... ye. 3. Soru Sorma ve Cevap Verme (Bağlam Genişletme) Kimlik: Navê we çi ye? Yer / Zaman: Tu li ku dijî? Sayısal: Tu çend salî yî? Pola te kîjan e? Eğitim: Ez diçim pola heftan. Ez di pola heftan de dixwînim. Sayılar: Sayıların 100-1000 arası ve sıra sayılarının kullanımı 4. Tanımlama ve İşaret Etme Nesne: Ev pirtûka min e. Ev pênûsa min e. Mekân: Ev xwendingeha me ye, ev pola me ye. Kişi: Ev hevalê min ê polê ye. Duygu, Durum ve Meslek İfadeleri Durum: Ez îro pir baş im. Kimlik: Ez xwendekar im, ew mamoste ye, em kurmancca hîn dibin. Hedef Dil Bilgisi Yapıları 1. Kişi Zamirleri (Cînavk) Yalın Zamirler: Ez, tu, ew, em, hûn, ew 2. Bükümlü Zamirler: Min, te, wî / wê, me, we, wan 3. Şimdiki Zaman Fiil Çekimleri 4. Okul ve Günlük Rutin: Ez diçim pola heftan. Tu bi kurmancî dipeyivî. 5. Olumlu ve Olumsuz Cümleler Durum: Ez baş im. Kimlik: Ez xwendekar im. Eylem: Ez dersê dixwînim. 6. Soru Yapıları Temel Sorular: Kî, Çi, Çima, Kîjan, Çawa Kişisel ve Mekânsal Sorular: Navê te çi ye? Tu ji ku yî? Tu di pola çendan de yî? 7. “Olmak” Fiilinin Kullanımı: Ez xwendekar im. Ew mamoste ye. Em di polê de ne. Sahiplik Yapıları Sesletim 1. Temel Ünlü ve Ünsüz Sesler Ünlüler: Sekiz temel ünlünün (a, e, ê, i, î, o, u, û) kısa ve uzun değerleri, sınıf seviyesinde kelime türetme süreçleriyle ilişkilendirilir. Özellikle e-ê ve i-î gibi birbirine yakın seslerin, sadece telaffuzu değil, kelimenin gramatik yapısını ve anlamını nasıl kökten değiştirdiği (Mînak: ser - baş / sêr - sihir / ber - ön / bêr - kürek) derinlemesine analiz edilir. Ünsüzler: 31 harflik alfabedeki tüm ünsüzlerin, özellikle boğaz seslerinin (q, x, w) ve çift sesli yapıların (xw) doğru telaffuzu, cümle içindeki vurgu kurallarıyla pekiştirilir. 2. Farklı ve Kritik Seslerin Sesletimi Odak Sesler: ê, q, w, x, xw. Uygulama: Bu seslerin sadece tanınması değil, kelime içindeki konumuna göre (başta, ortada, sonda) doğru çıkarılması sağlanır. Örnek: Xwendekar (Öğrenci), Qehwe (Kahve), Welat (Vatan). Ayırt Etme: Kurmanccaya özgü bu seslerin artikülasyon noktaları üzerinde durulur. Özellikle x ve xw arasındaki dudak pozisyonu farkı ile k ve q seslerinin gırtlak ayrımı, öğrencinin fonetik farkındalığını en üst seviyeye çıkarmak için ileri düzey alıştırmalarla pekiştirilir. 3. Vurgu, Tonlama ve Ezgi Cümle Vurgusu: Kurmanccanın sentaks yapısı içinde vurgunun genellikle fiil üzerinde toplandığını fark etme ve bu vurguyu cümlenin ana iletisini güçlendirmek için kullanma. Tonlama: Soru cümlelerindeki yükselen tonlama ile olumlu / olumsuz cümlelerdeki düşen tonlamayı ayırt edebilme ve doğru uygulama. Mînak: “Tu xwendekar î?” (Sen öğrenci misin? - Soru tonu) vs. “Tu xwendekar î.” (Sen öğrencisin. - Bilgi tonu). 4. Akıcılık ve Otomatikleştirme Diyalog Tekrarı: Günlük yaşam senaryolarını içeren kısa diyalogların, doğal bir konuşma hızında ve doğru vurguyla tekrar edilmesi. Bağlamsal Kullanım: Hedef kelimelerin farklı cümle yapıları içinde taklit yoluyla akıcılığının sağlanması. 5. Sesletim ve Yazım İlişkisi Ses-Harf Eşleşmesi: Kurmanccanın “yazıldığı gibi okunan” yapısını kavrama. Yazım Kuralları: Ses değişimlerinin yazıya nasıl yansıdığını fark etme. Dikkat: Yazılışı aynı olup okunuşu farklılaşan temel yapıların telaffuzuna yönelik kulak dolgunluğu oluşturma. Dilin ses, biçim ve yapı özelliklerine ilişkin kazanılan doğru farkındalık, dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin bütüncül gelişimini sağlayan ve dili işlevsel kılan temel unsurdur. Kurmancînin ses ve harf sisteminin doğru kullanımı ile sayılar, zaman ve temel iletişim kalıplarının bağlama uygun işlenmesi; söz varlığını zenginleştirerek bireyin özgün kültürel kimliğiyle sürdürülebilir bağlar kurmasını ve iletişim yeterliğini güçlendirmesini sağlar. Tema: Okulum ve Çevrem (Xwendingeh û Jîngeha Min) 1. Okul ve Çevre (Xwendingeh û Jîngeh) 2. Aile (Malbat) 3. İş ve Meslekler (Kar û Pîşe) 1. Mantıksal İlişkiler Bildiren Cümleler Bu tür cümleler, daha karmaşık düşünceleri ifade eden yapılardır Zengil lê da, naxwe divê em bikevine hundir. (Zil çaldı, o hâlde içeri girmeliyiz.) 2. Duygu İfadeleri ve Soyut Kavramları İfade Eden Cümleler Bu tür cümleler, öğrenme süreçlerindeki hisleri ve kavramsal farkları betimleyen yapılardır Dema ez vê pirsgirêkê çareser dikim, pir kêfxweş dibim. (Bu problemi çözdüğümde çok mutlu oluyorum.) 3. Mekânsal Aidiyet ve Ev Tanımlama Cümleleri Bu cümleler, evin bölümlerini ve eşyaların konumlarını betimleyen yapılardır. Sarinç û firakşo di pêjgehê de ne. (Buzdolabı ve bulaşık makinesi mutfaktadır.) 4. Doğa Bilinci ve Habitatı Tanımlayan Cümleler Hayvanların yaşam alanlarını ve beslenme türlerini sınıflandırmaya yarayan cümlelerdir. Ask û xezal gîyaxwir in; keftar û piling goştxwir in. (Ceylan ve geyik otçuldur; sırtlan ve kaplan etçildir.) 5. Amaç-Araç ve İş Bölümü İlişkisini Bildiren Cümleler Mesleklerin toplumdaki işlevlerini ve neden yapıldıklarını açıklayan cümle yapılardır. Nivîskar, pirtûkan dinivîse da ku em agahiyên nû fêr bibin. (Yazar, biz yeni bilgiler öğrenelim diye kitaplar yazar.) 6. Sebep-Sonuç Bildiren Cümleler Bu tür cümlelerde yargılar “sebep-sonuç” ilişkisi üzerine kurulmuştur ve genellikle cümlelleri birbirine bağlayan bağlaçlar bulunur. Min helbesteke nû nivîsî; ji ber ku ez ji helbestvanîyê hez dikim. (Yeni bir şiir yazdım; çünkü şairliği seviyorum.) 1. Mekân-Eylem İlişkisi ve Yer-Yön Edatları Öğrencilerin okulun bölümlerini tanımlarken eylemi mekânla ilişkilendirmesini sağlayan “ di…de, li…, bi…, ji…, bi…re vs.” gibi yapılardır. Xwendekar di pirtûkxaneyê de lêkolînan dikin. (Öğrenciler kütüphanede araştırma yapıyorlar.) 2. Meslek Adlarını Türeten”-î” Ekinin Kullanımı Sözcüklerdeki “î” ekî, meslek adlarını, yapılan işin / alanın adına dönüştürür. Ez dixwazim bijîşkîyê bikim, ji ber ku bijîşk mirovan derman dikin. (Doktorlar, insanları tedavi ettikleri için ben doktorluk yapmak istiyorum.) 3. İşaret Zamirlerinde Cinsiyet ve Mesafe Uyumu Kişi ve nesneleri uzaklık ve cinsiyete göre tanımlayan yapılardır, yakın, dişiller “vê”, uzak, dişiller için “wê”; yakın, eriller “vî”, uzak, eriller için de “wî” kullanılır. 4. Yardımcı Fiillerle Kapasite Oluşturma “İstek / xwestin”, “yeterlilik / karîn” ve “gereklilik / divêtî” bildiren yapılardır. 5. Olumsuzluk Bildiren Ekler İsim ve fiillerde anlamı olumsuza çeviren ön ek yapılarıdır. “Bê…, na…, ne…” Ew îro nexweş bû, ji ber vê neçû xwendingehê. (O bugün hastaydı, bu yüzden okula gitmedi.) Ez, hevalên xwe yên xwendingehê nabînim. (Ben, okul arkadaşlarımı görmüyorum.) 6. Niteleyici Sıfatların Kullanımı Türkçeden farklı olarak Kurmanccada önce isim sonra sıfat gelir. Ew mamosteyeki pir dilovan e. (O, çok merhametli bir öğretmendir.) Xwendekarên çalak di dersan de puanên baş digirin. (Derslerde aktif olan öğrenciler iyi not alırlar.) Ez ê bibim nûjdarekî destsivik. (Ben eli çabuk bir cerrah olacağım.) 7. Sesletim, Tonlama ve Yazım İlişkisi 8. Fonetik Yakınlık Sesletimi birbiriyle karıştırılmaya müsait olan “e-ê, v-w, k-q, i-î, u-û, h-x” gibi harflerin doğru okunması için “ev-ew, ker-kêr, kelem-qalem, pir-pîr, tu-tû, hal-xal” gibi sözcüklerle çalışılır ve bu doğrultuda söz konusu sözcüklerle okuma-dinleme-görme (görsel kodlama ve renklendirmelerle destekleme) egzersizleri gerçekleştirilir. 9. Sosyal Etkileşim ve Seslenme Formları: Nezaket ve hitap kurallarına uygun diyalog / seslenme / tonlama yapıları; dişiller için “-ê”, eriller için “-o”, çoğullar için “-ino” Zarokino, werin em herin hola werzişê! (Arkadaşlar, haydi spor salonuna gidelim!- Çoğul hitap: Topluluğa hitap edilirken ritmik bir vurgu yapılır.) Dayê, ez di azmûnê de bûm yekem! (Anne, ben sınavda birinci oldum - Dişil hitap: İnce ve yükselen bir tonla sesletilir.) Xalo, em ê dawîya hefteyê werine mala we! (Dayı, hafta sonu size geliyoruz! - Eril hitap: Sesletimde vurgu sondadır.) 10. İşaret Zamirlerinde Fonetik Ayrım (Mesafe ve Cinsiyet) Yakın (v-) ve uzak (w-) seslerinin net telaffuzu, yazım hatalarını önlemek için bu seviyede hayati önem taşır. Yazımda ‘v‘ ve ‘w‘ karışıklığı, anlamı ve mesafeyi tamamen değiştirir. Yakın-Eril / Dişil (vî / vê): Dişlerde başlayan “v” sesiyle net bir çıkış yapılır: Vî got. / Vê got. (Bu dedi. “eril için” / Bu dedi. “dişil için”) Uzak-Eril / Dişil (wî / wê): Dudakların yuvarlaklaştırıldığı “w” sesiyle, mesafeyi hissettiren bir tonlama yapılır. Wî dît. / Wê dît. (eril için “O gördü.” / dişil için “O gördü.”) 11. Duygu İfadelerinde Ses Perdesi Öğrencinin hislerini ifade ederken (mutluluk, şaşkınlık, öfke) ses perdesini içeriğe göre ayarlaması beklenir. Kêfxweş (Mutlu): Yükselen ve canlı bir ton: “Ji bo ku min tu dîtî pir kêfxweş bûm!” (Seni gördüğüm için çok mutlu oldum.) Matmayî (Şaşırmış): Kelime sonunda sesin aniden yükselmesi ve soru tonuna yaklaşması: “Ez pir matmayî mam!” (Çok şaşırdım!) Hêrsbûyî (Sinirli): Daha sert ve vurgulu bir sesletim: “Divê mirov zû bi zû hêrs nebe!” (Çabucak sinirlenmemek gerek.) 12. Yazım ve Sesletim İlişkisinde Olumsuzluk Ekleri “na-”, “ne-” ve “bê-” bu ön ekler kelimelerle bitişik yazıldığında kelimenin anlam yükünü taşıyan birer vurgu merkezi hâline dönüşürler. Fiil Olumsuzluğu (na / ne): Vurgu genellikle bu eklerin üzerindedir. Ew naxwîne (Okunmuyor.) / Ew neçû (Gitmedi.) Yoksunluk Eki (bê): Kelimenin / ismin başına gelerek yeni bir sıfat türetir. Mirovê bêmal (Evsiz kişi). 13. Mekân Edatlarında Ritmik Akış Kurmanccadaki “di...de”, “bi...re”, “di…re” gibi ikili edat yapıları, kelimeyi bir parantez içine alır gibi sesletilir. İlk edat (di) kısa, isim vurgulu, son edat (de) ise cümleyi bağlayan hafif bir tonda bırakılır. Di pola me de 25 kes hene. (Sınıfımızda 25 kişi vardır.) Em di pirê re derbas bûn. (Biz köprüden geçtik.) Ez bi wî re axivîm. (Ben onunla konuştum.) Yakın çevre ve yaşam alanları, dilin doğal bağlamında deneyimlenerek somuttan soyuta, yakından uzağa ve hayatilik ilkeleri doğrultusunda öğrenmeyi anlamlı ve kalıcı kılma alanıdır. Ev, okul, aile, meslekler, bitki ve hayvanlar dünyasına dair söz varlığı ile mekân ilişkilerinin işlevsel kullanımı; dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini bütüncül biçimde geliştirirken öğrencilerin çevreyle aidiyet bağı kurmasını, toplumsal rolleri kavramasını ve kültürel değerleriyle sürdürülebilir bağlar oluşturmasını sağlar. |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | KUR.7.1.D. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme–anlamlandırabilme KUR.7.1.O. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme KUR.7.1.K. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme KUR.7.1.Y. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme KUR.7.1.DBS. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme KUR.7.1.SÖS. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme KUR.7.1.SES. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme KUR.7.2.D. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme KUR.7.2.O. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme KUR.7.2.K. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme KUR.7.2.Y. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme KUR.7.2.DBS. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme KUR.7.2.SÖS. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme KUR.7.2.SES. “Okulum ve Çevrem” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme |
|---|
| Alan Becerileri | YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma YDAB2. Okuma-Anlamlandırma YDAB3. Konuşma-Anlatma YDAB4. Yazma-Anlatma YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma |
|---|
| Eğilimler | E1.1. Merak E1.3. Azim ve Kararlılık E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik) E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven) E2.2. Sorumluluk E3.1. Muhakeme E3.2. Odaklanma E3.7. Sistematiklik E3.8. Soru Sorma E2.4. Güven |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık) SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma) SDB2.1. İletişim SDB2.2. İş Birliği SDB2.3. Sosyal Farkındalık SDB3.1. Uyum SDB3.2. Esneklik |
|---|
| Değerler | D3. Çalışkanlık D5. Duyarlılık D11. Özgürlük D12. Sabır D14. Saygı D16. Sorumluluk D1. Adalet D2. Aile Bütünlüğü D8. Mahremiyet D10. Mütevazılık D13. Sağlıklı Yaşam D20. Yardımseverlik |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı OB2. Dijital Okuryazarlık OB4. Görsel Okuryazarlık OB5. Kültür Okuryazarlığı OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | KB2.2. Gözlemleme KB2.5. Sınıflandırma KB2.7. Karşılaştırma KB2.8. Sorgulama KB2.10. Çıkarım Yapma KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme KB2.13. Yapılandırma, KB2.14 KB2.15. Yansıtma KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme) KB2.14. Yorumlama KB2.20. Sentezleme KB3.2. Problem Çözme |
|---|
| Anahtar Kavramlar | dil, Kurmancca, kültür, Kurmancca alfabesi, Kurmancca dersi, saygı, sayı, selamlaşma, ses, sıra sayıları, tanışma, tanıtma, ekonomi, hayvan, doktor, tanıtım / betimleme, alışveriş / iletişim, orman, geçim, çevre, aile bireyleri, otçul, etçil, arkadaş, çünkü / -den dolayı, yaban hayatı, yaşam / hayat, oda, iş, evcil, eşya / malzeme, yabani / vahşi, ama / fakat, ama / lakin, aile, öğretmenlik, adres, öyleyse / o halde / aksi takdirde, kütüphane, meslek, sınıf / şube, mahalle, ev, çalışma / faaliyet, akraba, okul, doğa |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma-anlamlandırma becerilerine ait öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla öz bildirim çalışmaları yaptırılabilir. Öğrencilerin akıcı ve doğru okuma becerilerindeki gelişimi; gözlem formları ile izlenebilir ve öğrencilere düzenli geri bildirim verilebilir. Öğrencilerin dinleyecekleri / izleyecekleri veya okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmelerini desteklemek amacıyla sözcük ilişkilendirme ve kelime kümeleme etkinlikleri ile zihin haritaları kullanılabilir. Konuşma-anlatma becerilerine ait öğrenme çıktıları kısa konuşma uygulamaları, diyalog çalışmaları, canlandırma etkinlikleri ve çeşitli performans görevleri ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğretmen, kontrol listeleri kullanarak öğrencinin gelişimini izleyebilir. Konuşma ve yazma becerilerine yönelik çalışmalar sırasında öğrencilerin düşüncelerini yapılandırmalarını desteklemek amacıyla kavram haritaları, zihin haritaları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir. |
|---|
Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) Teması İşleniş Süreci
Ekim ayında başlanan “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” teması kasım ayında da sürdürüldü. Ay başında önceki ayın öğrenmeleri kısa tekrar etkinlikleriyle hatırlatılarak yeni öğrenme çıktılarına geçildi. Ayın ilerleyen haftalarında “Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)” temasına başlandı. Öğrencilerin bu temada öğrenecekleri ile ön öğrenmelerde Türkçe ve Kurmancca derslerinde edindikleri bilgilerin bağlantısı kuruldu. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma yansıtan görseller üzerinden başlatıldı (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı (SDB1.1, E1.1). Öğrencilerin seslere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, sayıları adlandırmaları, selamlaşma ve vedalaşma unsurlarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlandı (E1.5, SDB1.2). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik yazma-anlatma süreci, Kurmanccada kullanılan ancak Türkçede kullanılmayan ê, î, q, û, w, x, xw seslerine ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatıldı (E1.1, E1.5). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, ses ve sayılara ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılı olarak ifade etmeleri sağlandı (SDB1.2, OB4). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar etti. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1). Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve gördü (OB4). Sınıfça tekrar etkinliği yapıldı. “Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatıldı. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletildi (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlandı. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edildi ve hangi seslerin duyulduğu belirlendi (OB1, OB4, KB2.2). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini yansıtan görseller üzerinden başlatıldı (E1.5, E3.2, SDB1.2, SDB2, SDB2.1). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatıldı. Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Nasıl bir mühendis olmak istiyorsunuz?”, “ Annemizin erkek kardeşi neyimiz olur? “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatıldı (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrencilerin okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları, çeşitli meslek gruplarını ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlandı (SDB1.2, OB4). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatıldı (E1.1, E1.5). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan unsurları yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1, E1.5). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatıldı (E1.1). “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatıldı (SDB1.2). Görseller incelenirken kısa diyaloglar sağlandı (E1.1, E1.5, E3.2). Bu çalışmalarla KUR.7.1.D, KUR.7.1.O, KUR.7.1.K, KUR.7.1.Y, KUR.7.1.DBS, KUR.7.1.SÖS, KUR.7.1.SES, KUR.7.2.D, KUR.7.2.O, KUR.7.2.K, KUR.7.2.Y, KUR.7.2.DBS, KUR.7.2.SÖS ve KUR.7.2.SES öğrenme çıktılarına yönelik süreç tamamlandı.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri hakkında tahminlerde bulunulması sağlandı (E3.2, SDB2.1). “Merhaba, Başlıyoruz” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunuldu. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması. Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metinde Türkçede hiç karşılaşmadığınız hangi harfleri görüyorsunuz?”, “Sizce Kurmanccada 100‘den sonraki sayılar (110) nasıl bir mantıkla bir araya getiriliyor?”, “Metindeki karakterler ne hakkında konuşuyor olabilir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlandı (SDB1.2, D14.1). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlandı ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunuldu (SDB2.1, OB4, KB2.2). Öğrenciler grup içinde selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren bir diyalog kurar; Kurmanccada kullanılan sesleri ve sayıları belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazıdılar (KB2.5, KB2.13, SDB2.1).
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Bu süreçte öğrencilerin “Okulum ve Çevrem” teması kapsamındaki temel kavramlara ve günlük yaşam diline hâkimiyetini ölçmek amacıyla; “Çevrenizde hangi canlılar var, bunların Kurmancca adları nedir?”, “Okulunuzun ve evinizin adresini tam olarak söyleyebilir misiniz?”, “Sınıfınızdaki eşyaları ve çevrenizde gördüğünüz nesneleri Kurmancca adlandırabiliyor musunuz?”, “Günlük hayatta karşılaştığınız kişileri, ailenizi ve onların iş ve mesleklerini söyleyebilir misiniz?” gibi sorularla öğrencilerin ön bilgileri yoklandı. Soran: “Tu di xwazî bibî çi û li ku bixebitî?” (Sen ne olmak istiyor ve nerede çalışmak istiyorsun?) Cevaplayan: “Ez dixwazim bibim bijîşk û li nexweşxaneyê bixebitim.” (Ben doktor olmak ve hastanede çalışmak istiyorum.) Soran: “Tu yê li wir çi karî bikî?” ( Sen orada ne iş yapacaksın?) Cevaplayan:” Ez ê li wir nexweşan derman bikim.” (Ben orada hastaları tedavi edeceğim.) Soran: “Kêfa te ji dermankirina nexweşan re tê?” (Hastaları tedavi etmeyi seviyor musun?). Cevaplayan: “Belê! Dema ez nexweşan baş dikim, ez pir kêfxweş dibim; başbûna wan min kêfxweş dike.” (Evet, hastaları iyileştirdiğim zaman çok mutlu oluyorum; iyileşmeleri beni çok mutlu ediyor.). Soran: “Bi te bijîşkî karekî çawa ye?” (Sana göre doktorluk nasıl bir meslektir?). Süreç boyunca öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3) ve kendine inanma (E1.4) eğilimleri ile kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2) ve kendine uyarlama (SDB1.3) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Değerlendirme sonuçlarına göre öğrencilere zamanında ve yapıcı geri bildirim verildi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Öğrencilerin özel sesleri (ê, î, û, q, w, x, xw) ve büyük sayıları içeren, sosyal hayattaki ihtiyaçlarına yönelik çeşitli senaryolar kurgulamaları sağlandılar. Hazırlanan diyaloglar Kurmancca yazım kurallarına uygun şekilde kâğıda döküldü ve sınıf ortamında canlandırıldı. Eşyalara 1000‘e kadar olan sayılarla fiyat etiketleri hazırlanarak bir alışveriş ortamı uygulandı. Öğrenciler “Ev çend e?” (Bu ne kadar?) sorusu üzerinden fiyat-miktar ilişkisini ve temel nezaket kalıplarını kullanarak karşılıklı pratik yaptılar. Öğrenciler; isim, yaş ve memleket bilgilerinin yanı sıra aile bireylerinin mesleklerini de içeren renkli bir “Tanıtım Kartı” hazırladılar. Sınıf içinde dolaşarak birbirlerine bu bilgileri sorar ve aldıkları cevaplara göre arkadaşlarının kartlarındaki ayrıntıları not ettiler. “-î” ekiyle türetilen meslek dallarını [fezagerî, nivîskarî, aborînasî (astronomî, yazarlık, ekonomist)] araştırıp, bu mesleklerin üretim / hizmet sektöründeki önemini anlatan bir “Geleceğin Kariyer Rehberi” oluşturuldu. Geniş aile bireylerini (pismam, dotmam, jinap vb.) işaret zamirlerinin mesafe ve cinsiyet uyumuna (vî / vê, wî / wê) dikkat ederek tanıtan dijital bir soyağacı sunumu yapıldı. Okulda veya evde yaşanan bir olay “kêfxweş”, “matmayî” veya “hêrsbûyî” (Mutlu, şaşkın, sinirli) gibi duygu ifadeleri ve seslenme formları (-o, -ê, -ino) kullanılarak kısa bir tiyatro metninedönüştürülüp sahnelendi. Okulun farklı alanlarındaki (hola werzişê, pirtûkxane) eylemleri “ji ber ku” ve “lêbelê” (çünkü ve fakat) bağlaçlarını kullanarak gerekçelendiren karşılaştırmalı bir “Okul Yaşam Raporu” hazırlandı. Doğadaki canlılar beslenme zincirine (goştxwir, gîyaxwir) ve habitatlarına (qinik, şikeft, hêlîn) göre sınıflandırılıp sunuldu.
Destekleme Çalışmaları
Öğrencilere; özel seslerin kullanımını, büyük sayıları ve sahiplik yapılarını içeren yarım bırakılmış cümleler sunuldu. Boşluklar “Navê... çi ye?”, “Ez... salî me” (”... adın nedir? /...‘nın adı ne?”, “Ben... yaşındayım.”) gibi tanıdık ve temel yapılarla tamamlandı. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilerek farklı sesler ayırt edildi ve gruplandırıldı. Bu çalışma sayesinde öğrencilerin sesleri kelime içinde doğru telaffuz etme becerileri güçlendirildi. Öğrencilere Kurmanccaya özgü ayırt edici sesler (i-î, u-û, x-xw), 1000‘e kadar olan sayı adları ve temel iletişim kalıpları görsellerle karışık olarak verildi. Öğrenciler doğru eşleştirmeyi yaparak bu ifadeleri daha kolay tanır ve pekiştirdiler. “bê-”, “na-” ve “ne-” ekleri kullanılarak kelimelerin zıt anlamlarını oluşturma egzersizleri yapıldı (Örn: “…bimal / …bêmal, çû / neçû”). Aile bireylerini sadece en temel nitelikli sıfatlarla (jîr, dilovan, çalak) tanımlayan kısa tanıtım kartları hazırlandı. Sınıf içindeki “dil koçları” ile birlikte günlük konuşma rutinlerindeki seslenme formlarını [”Hevalo!, Keçê!” (Arkadarlar!, Kızlar!)] ve temel nezaket kalıplarını rol yapma (drama) yoluyla pratikleryapıldı. Meslek ünvanları (nanpêj, bijîşk, mamoste) yaptıkları temel işleri gösteren görsellerle basit cümleler kurularak eşleştirildi.
Kasım Ayı Genel Değerlendirme
Kasım ayı boyunca 7. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) dersinde “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” ve “Okulum ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)” temaları kapsamında 14 öğrenme çıktısı (KUR.7.1.D–KUR.7.2.SES) üzerinde çalışıldı. Öğrenme sürecinde dinleme / izleme-anlamlandırma (YDAB1), okuma-anlamlandırma (YDAB2), konuşma-anlatma (YDAB3) ve yazma-anlatma (YDAB4) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3), kendine inanma (E1.4) ve kendine güvenme (E1.5) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2), kendine uyarlama (SDB1.3) ve iletişim (SDB2.1) becerileri geliştirildi. Çalışkanlık (D3), duyarlılık (D5), özgürlük (D11), sabır (D12) ve saygı (D14) değerleri sınıf içi etkinliklerle ilişkilendirildi. Bilgi okuryazarlığı (OB1), dijital okuryazarlık (OB2), görsel okuryazarlık (OB4) ve kültür okuryazarlığı (OB5) becerilerinin gelişimi desteklendi. Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Ekim ayında edinilen öğrenmeler bu ayın etkinlikleri için ön bilgi olarak kullanıldı ve süreç kesintisiz biçimde sürdürüldü. 16-20 Kasım birinci dönem ara tatili nedeniyle ay üç ders haftasından oluştu; tatil öncesi ve sonrasında öğrenmeler kısa tekrarlarla pekiştirildi. Gelecek ay KUR.7.3.D, KUR.7.3.O ve KUR.7.3.K öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Bu ay yürütülen çalışmalar, öğrencilerin bütüncül gelişimini destekleyen nitelikte tamamlandı.
7. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Kasım 2026 — belge sayfası
7. Sınıf diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları