8. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Ekim 2026
8. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) (seçmeli) ekim ayı Maarif Model ders raporu: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) teması, 7 öğrenme çıktısı.…
| Öğrenme Alanları ve Temalar | 1. Tema: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) |
|---|
| İçerik Çerçeveleri | Tema: “Merhaba, Başlıyoruz” (Silav, Em Dest Pê Dikin)
Alt Temalar
1. Alfabe ve Sesler (Alfabe û Deng)
2. Sayılar (Hejmar)
3. Selamlaşma, Tanışma ve Vedalaşma (Silavdayîn, Hevnasîn û Xatirxwestin)
İşlevsel Cümle Yapıları
1. Selamlaşma ve Vedalaşma (Resmî ve Samimi Hitaplar)
Samimi: Merheba, tu çawa yî? Ez baş im, tu jî baş î?
Resmî / Çoğul: Hûn çawa ne? Em baş in, spas dikin.
Karşılama / Uğurlama: Bi xêr hatî / hatin. Bi xatira te / we, oxir be.
Zamanlı Selamlar: Beyanî baş, êvar baş, şev baş.
2. Kendini ve Başkasını Tanıtma (Genişletilmiş)
Kişisel Bilgi: Navê min ... ye, ez ji ... me. Ez ... salî me.
Yaşam Alanı: Ez li ... dijîm, em li taxa ... dimînin.
Başkasını Tanıtma: Ev hevalê / hevala min e. Navê wî / wê ... ye. Ew ji ... ye. – Hevelake min hebû.
3. Soru Sorma ve Cevap Verme (Bağlam Genişletme)
Kimlik: Navê we çi ye?
Yer / Zaman: Ez ... derî me , ez di sala ...da çê bûme.
Sayısal: Tu çend salî yî?
Sayılar ve Eğitim Bilgileri (1000- 10.000 ve 1.000.000)
Eğitim: Ez par diçûm pola heftan. Ez niha diçim pola heştan .
Sayılar: Sayıların 1000- 10.000 ve 1.000.000 arası ve sıra sayılarının kullanımı (Örnek: Ez çardeh salî me, mamosteyê / a me sî û heft salî ye).
4. Tanımlama ve İşaret Etme
Nesne: Ev pirtûka min e (Dişil), ev pênûsa min e.
Mekân: Ev xwendingeha me ye, ev pola me ye. Ez di vê polê de dixwînim.
Kişi: Ev hevalê min ê polê ye.
Duygu, Durum ve Meslek İfadeleri
Durum: Ez îro pir baş im, Ez duh nexweş bûm.
Kimlik: Ez xwendekar im, ew mamoste ye.
Hedef Dil Bilgisi Yapıları
1. Yalın Kişi Zamirleri: Ez, tu, ew, em, hûn, ew.
2. Bükümlü (Oblique) Zamirler (Giriş): Min, te, wî / wê, me, we, wan
3. Şimdiki Zaman ve Geçmiş Zaman Fiil Çekimleri
4. Olumlu ve Olumsuz Cümleler (Hevokên Erênî û Nerênî)
Durum: Ez baş im / – Ez baş bûm.
Kimlik: Ez xwendekar bûm. -- Ez xwendekar im
Eylem: Ez dersê dixwînim.
5. Soru Yapıları
Temel Sorular: Kî, çi, çima, çiqas, çawa, kengê, kîjan?
Kişisel ve Mekânsal Sorular: Navê te çi ye?
6. “Olmak” Fiilinin Kullanımı
7. Meslek ve Durum: Ez xwendekar im.
8. Üçüncü Şahıs ve Cinsiyet: Ew mamoste ye.
9. Mekân ve Büküm: Em di polê de ne.
10. Niteleme ve Çoğul Yapılar: Hevalên min ... Xwendingeha paqij.
11. Sahiplik Yapıları
Eril: Navê min, hevalê min
Dişil: Pirtûka min, hevala min, pola min
Çoğul: Hevalên min, pirtûkên me
Cümle İçinde: Ew pirtûka min a kurmancca ye.
Sesletim
1. Temel Ünlü ve Ünsüz Sesler (Dengên Bideng û Bêdeng)
Ünlüler (Bideng): Sekiz temel ünlünün (a, e, ê, i, î, o, u, û) kısa ve uzun değerleri, sınıf seviyesinde kelime türetme süreçleriyle ilişkilendirilir. Özellikle e-ê ve i-î gibi birbirine yakın seslerin, sadece telaffuzu değil, kelimenin gramatik yapısını ve anlamını nasıl kökten değiştirdiği (Mînak: ber - ön / bêr - kürek) derinlemesine analiz edilir. Ünsüzler (Bêdeng): 31 harflik alfabedeki tüm ünsüzlerin, özellikle boğaz seslerinin (q, x, w) ve çift sesli yapıların (xw) doğru telaffuzu, cümle içindeki vurgu kurallarıyla pekiştirilir.
2. Farklı ve Kritik Seslerin Sesletimi (Dengên Taybet)
Odak Sesler: ê, q, w, x, xw.
Uygulama: Bu seslerin sadece tanınması değil, kelime içindeki konumuna göre (başta, ortada, sonda) doğru çıkarılması sağlanır. Örnek: Xwendekar (Öğrenci), Qehwe (Kahve), Welat (Vatan).
Ayırt Etme: Kurmanccaya özgü bu seslerin artikülasyon noktaları (gırtlak derinliği, damak teması ve dudak yuvarlaklığı) üzerinde durulur. Özellikle x ve xw arasındaki dudak pozisyonu farkı ile k ve q seslerinin gırtlak ayrımı, öğrencinin fonetik farkındalığını en üst seviyeye çıkarmak için ileri düzey alıştırmalarla pekiştirilir.
3. Vurgu, Tonlama ve Ezgi (Hêz û Awaz) Cümle Vurgusu: Kurmanccanın sentaks yapısı içinde vurgunun genellikle fiil üzerinde toplandığını fark etme ve bu vurguyu cümlenin ana iletisini güçlendirmek için kullanma. Tonlama: Soru cümlelerindeki yükselen tonlama ile olumlu / olumsuz cümlelerdeki düşen tonlamayı ayırt edebilme ve doğru uygulama. Mînak: “Tu tî yî?” (Susadın mı? - Soru tonu) vs. “Tu tî yî.” (Susadın. - Bilgi tonu).
4. Akıcılık ve Otomatikleştirme (Sazkirina Axaftinê) Diyalog Tekrarı: Günlük yaşam senaryolarını içeren kısa diyalogların, doğal bir konuşma hızında ve doğru vurguyla tekrar edilmesi. Bağlamsal Kullanım: Hedef kelimelerin (okul gereçleri, aile bireyleri) farklı cümle yapıları içinde taklit yoluyla akıcılığının sağlanması.
5. Sesletim ve Yazım İlişkisi (Têkiliya Deng û Nivîsê) Ses-Harf Eşleşmesi: Kurmanccanın “yazıldığı gibi okunan” yapısını kavrama. Yazım Kuralları: Ses değişimlerinin (vokal bükümleri) yazıya nasıl yansıdığını fark etme.
Dikkat: Yazılışı aynı olup okunuşu farklılaşan (bağlamdan kaynaklı) temel yapıların telaffuzuna yönelik kulak dolgunluğu oluşturma.
Dilin ses, biçim ve yapı özelliklerine ilişkin kazanılan derinlemesine farkındalık, dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin bütüncül gelişimini sağlayan ve dili işlevsel kılan temel ilkedir. Kurmancînin ses ve alfabe sisteminin doğru telaffuz ve yazımla kullanımı; sayılar, zaman ve iletişim kalıplarının sosyal bağlamlara aktarılmasıyla söz varlığını zenginleştirerek bireyin özgün kültürel kimliğiyle sürdürülebilir bağlar kurmasını ve bilinçli bir iletişim yeterliği geliştirmesini sağlar. |
|---|
| Öğrenme Çıktıları | KUR.8.1.D. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme
KUR.8.1.O. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme
KUR.8.1.K. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme
KUR.8.1.Y. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme
KUR.8.1.DBS. ”Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme
KUR.8.1.SÖS. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme
KUR.8.1.SES. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme |
|---|
| Alan Becerileri | YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma
YDAB2. Okuma-Anlamlandırma
YDAB3. Konuşma-Anlatma
YDAB4. Yazma-Anlatma
YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma
YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma
YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma |
|---|
| Eğilimler | E1.1. Merak
E1.3. Azim ve Kararlılık
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)
E2.2. Sorumluluk
E3.1. Muhakeme
E3.2. Odaklanma
E3.7. Sistematiklik
E3.8. Soru Sorma |
|---|
| Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri | SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma
SDB2.1. İletişim
SDB2.2. İş Birliği
SDB3.1. Uyum |
|---|
| Değerler | D1. Adalet
D3. Çalışkanlık
D4. Dostluk
D5. Duyarlılık
D10. Mütevazılık
D11. Özgürlük
D12. Sabır
D14. Saygı
D16. Sorumluluk |
|---|
| Okuryazarlık Becerileri | OB1. Bilgi Okuryazarlığı
OB2. Dijital Okuryazarlık
OB4. Görsel Okuryazarlık
OB5. Kültür Okuryazarlığı |
|---|
| Disiplinler Arası İlişkiler | Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım |
|---|
| Beceriler Arası İlişkiler | KB2.2. Gözlemleme
KB2.5. Sınıflandırma
KB2.7. Karşılaştırma
KB2.8. Sorgulama
KB2.10. Çıkarım Yapma
KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme
KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme
KB2.13. Yapılandırma, KB2.14
KB2.15. Yansıtma
KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme) |
|---|
| Anahtar Kavramlar | Dil, Kurmancca, kültür, Kurmancca alfabesi, nezaket, sayılar, selamlaşma, sesler, sıra sayıları, tanışma, tanıtma |
|---|
| Öğrenme Kanıtları | Dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma-anlamlandırma becerilerine ait öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla öz bildirim çalışmaları yaptırılabilir. Öğrencilerin akıcı ve doğru okuma becerilerindeki gelişimi; gözlem formları ile izlenebilir ve öğrencilere düzenli geri bildirim verilebilir. Öğrencilerin dinleyecekleri / izleyecekleri veya okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmelerini desteklemek amacıyla sözcük ilişkilendirme ve kelime kümeleme etkinlikleri ile zihin haritaları kullanılabilir.
Konuşma-anlatma becerilerine ait öğrenme çıktıları kısa konuşma uygulamaları, diyalog çalışmaları, canlandırma etkinlikleri ve çeşitli performans görevleri ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğretmen, kontrol listeleri kullanarak öğrencinin gelişimini izleyebilir. Konuşma ve yazma becerilerine yönelik çalışmalar sırasında öğrencilerin düşüncelerini yapılandırmalarını desteklemek amacıyla kavram haritaları, zihin haritaları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir. |
|---|
Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın) Teması İşleniş Süreci
Eylül ayında başlanan “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” teması ekim ayında da sürdürüldü. Ay başında önceki ayın öğrenmeleri kısa tekrar etkinlikleriyle hatırlatılarak yeni öğrenme çıktılarına geçildi. Ay boyunca yürütülen etkinliklerle KUR.8.1.D, KUR.8.1.O, KUR.8.1.K, KUR.8.1.Y, KUR.8.1.DBS, KUR.8.1.SÖS ve KUR.8.1.SES öğrenme çıktıları hedeflendi ve süreç planlandığı şekilde işletildi.
Araştırma Ödevleri ve Görevleri
Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).Öğrenci, geçmişteki bir başarısını veya ailesinin tarihini anlatırken öz değerleri ile barışık bir öz güven sergiler; ancak bu anlatımda muhatabını küçümsemeyen, alçakgönüllü ve mütevazı bir dil seçer (D4.2, D10.1). Öğrencilere, kendilerini ve aile büyüklerini tanıtan bir anlatım hazırlayacakları performans görevi verildi. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirildi. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verildi. Öğrenciler grup içinde selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren bir diyalog kurar; Kurmanccada kullanılan sesleri ve sayıları belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazıdılar (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklendi (OB4, KB2.2).
Gözlem ve Ölçme Değerlendirme
Öğrenciler istedikleri bir şehri seçtiler. Bu anlatımda; doğum yerleri, çocukluk dönemlerine ait bilgiler ve aile üyelerinin geçmişteki uğraşları gibi detaylara yer verildi. Görüşme sırasında resmî ve nazik hitap ifadelerinin kullanılmasına özen gösterildi. Süreç boyunca öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3) ve kendine inanma (E1.4) eğilimleri ile kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2) ve kendine uyarlama (öz yansıtma (SDB1.3) becerileri gözlem formları ve kontrol listeleriyle izlendi. Değerlendirme sonuçlarına göre öğrencilere zamanında ve yapıcı geri bildirim verildi.
Zenginleştirme Çalışmaları
Konuyu hızlı kavrayan öğrencilere “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” temasıyla ilgili ileri düzey araştırma ve üretim görevleri verildi. Bu öğrencilerden öğrendiklerini farklı bağlamlara aktaran özgün ürünler hazırlamaları ve sınıfla paylaşmaları istendi. Bu ay KUR.8.1.D ““Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme /…” öğrenme çıktısında hedefe hızla ulaşan öğrencilere çıktıyı farklı bağlamlarda uygulayabilecekleri ileri düzey görevler verildi. KUR.8.1.O ““Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri…” öğrenme çıktısı kapsamında bu öğrencilerden özgün bir ürün hazırlayıp sınıfla paylaşmaları istendi.
Destekleme Çalışmaları
Öğrenme sürecinde desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için konular somut örnekler ve görsel materyallerle yeniden ele alındı. Akran desteği ve birebir rehberlikle bu öğrencilerin temel öğrenme çıktılarına ulaşmaları desteklendi. KUR.8.1.SES ““Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun…” öğrenme çıktısında zorlanan öğrenciler için çıktı küçük basamaklara ayrılarak somut örnekler ve akran desteğiyle yeniden çalışıldı.
Ekim Ayı Genel Değerlendirme
Ekim ayında 8. sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) dersinde “Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)” teması çerçevesinde 7 öğrenme çıktısı (KUR.8.1.D–KUR.8.1.SES) ele alındı. Öğrenme sürecinde dinleme / izleme-anlamlandırma (YDAB1), okuma-anlamlandırma (YDAB2), konuşma-anlatma (YDAB3) ve yazma-anlatma (YDAB4) alan becerileri ön plana çıkarıldı. Öğrencilerin merak (E1.1), azim ve kararlılık (E1.3), kendine inanma (E1.4) ve kendine güvenme (E1.5) eğilimlerini destekleyen öğrenme ortamları oluşturuldu.
Programlar arası bileşenler kapsamında kendini tanıma (SDB1.1), kendini düzenleme (SDB1.2), kendine uyarlama (öz yansıtma (SDB1.3) ve iletişim (SDB2.1) becerileri geliştirildi. Etkinliklerde adalet (D1), çalışkanlık (D3), dostluk (D4), duyarlılık (D5) ve mütevazılık (D10) değerleri ön plana çıkarıldı. Bilgi okuryazarlığı (OB1), dijital okuryazarlık (OB2), görsel okuryazarlık (OB4) ve kültür okuryazarlığı (OB5) becerilerinin gelişimi desteklendi. Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile disiplinler arası ilişkiler kurularak konunun farklı boyutları ele alındı. Eylül ayında edinilen öğrenmeler bu ayın etkinlikleri için ön bilgi olarak kullanıldı ve süreç kesintisiz biçimde sürdürüldü. Gelecek ay KUR.8.2.D, KUR.8.2.O ve KUR.8.2.K öğrenme çıktılarıyla sürecin devam etmesi planlandı. Bu ay yürütülen çalışmalar, öğrencilerin bütüncül gelişimini destekleyen nitelikte tamamlandı.
8. Sınıf Yaşayan Dil ve Lehçeler (Kurmancca) Maarif Aylık Raporu Ekim 2026 — belge sayfası
8. Sınıf diğer raporlar
Bütün Maarif aylık raporları · Yıllık planlar · Öğretmen Araçları
evrakburada