EB Akademi · EKYS Hazırlık · Mevzuat

4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun Konu Anlatımı

4483 sayılı Kanun: memurun görev suçunda soruşturma izni kimden alınır, ön inceleme nasıl yapılır, süreler, itiraz yolları ve görevli mahkeme — tablo hâlinde.

📕
4483 Sayılı Kanun PDF’leri

Konu anlatımı: bütün konular tek dosyada. Hap bilgiler: her konunun yalnız ezber kutuları ve özet tabloları — sınav öncesi kısa tekrar — sayfanın en altında da var.

⬇ Konu anlatımı PDF💊 Hap bilgiler PDF

1 Amaç, Kapsam ve Kanunun Mantığı

4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun — Kabul: 2 Aralık 1999 · RG: 4 Aralık 1999. Yürürlükten kaldırdığı kanun: Memurin Muhakematı Hakkında Kanun-u Muvakkat (1329/1913).

Amaç (md. 1): Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemek.

Kapsam (md. 2)

Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memur ve kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar.

Uygulanmayan hâller

Özel soruşturma usulüne tabi olanlar (özel kanunları saklı) · ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli genel hükümlere tabidir · disiplin hükümleri saklıdır · görevin kişisel suçları (görevle ilgisi olmayan) bu Kanunun konusu değildir.

Mantık: Görev suçu iddiasında savcı doğrudan soruşturma yapamaz; önce izin vermeye yetkili merci ön inceleme yaptırır ve soruşturma izni verip vermeyeceğine karar verir.

2 Soruşturma İzni Vermeye Yetkili Merciler (md. 3)

Kimin hakkında?Yetkili merci
İlçede görevli memurlarKaymakam
İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ile kaymakamlarVali
Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurumların memurlarıGörev yaptıkları ilin valisi
Bakanlıkların ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşların merkez teşkilatında görevlilerO kuruluşun en üst idari amiri
Cumhurbaşkanı kararıyla atanan memurlar (b ve c saklı)Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan
TBMM'de görevliler / TBMM Genel Sekreteri ve yardımcılarıTBMM Genel Sekreteri / TBMM Başkanı
Cumhurbaşkanlığında görevliler / Cumhurbaşkanlığı Genel SekreteriCumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri / Cumhurbaşkanı
Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları, belediye meclisi ve il genel meclisi üyeleriİçişleri Bakanı
Belde belediye başkanları ve meclis üyeleriİlçede kaymakam, merkez ilçede vali
Köy ve mahalle muhtarlarıİlçede kaymakam, merkez ilçede vali
  • Yetki, merciin yokluğunda vekilleri tarafından bizzat kullanılır.
  • Yetkili merci belirlenirken memurun suç tarihindeki görevi esas alınır.
  • Ast ve üst memurun aynı fiile iştirakinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.
Okul örneği: İlçedeki bir okulun öğretmeni veya müdürü için soruşturma izni → kaymakam; merkez ilçedeki okul için → vali.

3 İhbar-Şikâyet, Ön İnceleme ve Süreler

Savcının tutumu (md. 4)

Cumhuriyet başsavcısı ihbarı alınca kaybolma ihtimali olan delilleri tespit dışında işlem yapmaz, memurun ifadesine başvurmaz; evrakı yetkili mercie gönderip soruşturma izni ister.

İşleme konmayacak ihbarlar (md. 4)

İhbar soyut ve genel olmamalı; kişi veya olay belirtilmeli; iddialar ciddi bulgu ve belgelere dayanmalı; dilekçede ad, soyad, imza ve iş/ikamet adresi bulunmalı. Bu şartları taşımayanlar işleme konmaz. İddia şüpheye yer vermeyecek belgelerle ortaya konmuşsa kimlik şartı aranmaz. İhbarcının kimliği gizli tutulur.

Ön inceleme (md. 5-6)

Merci bizzat yapar veya denetim elemanı ya da memurun üstü konumundaki görevlilere yaptırır; kural olarak aynı kurumdan seçilir. Yargı mensupları ve askerler başka mercilerin ön incelemesinde görevlendirilemez. İnceleyen, memurun ifadesini alır, rapor yazar. Daha önce sonuçlanmış konuda yeni belge yoksa başvuru işleme konmaz.

Karar süresi (md. 7)

Merci, suçu öğrenmesinden itibaren ön inceleme dâhil en geç 30 gün içinde karar verir; zorunlu hâllerde 15 günü geçmemek üzere bir defa uzatılabilir. Karar gerekçeli olmalıdır.

İzin kapsamı (md. 8): İzin, iddia konusu olaylar ile bunlara bağlı olarak soruşturmada ortaya çıkabilecek konuları kapsar. Tamamen ayrı bir suç ortaya çıkarsa yeniden izin alınır; suçun hukuki niteliğinin değişmesi yeniden izin gerektirmez.

4 İtiraz, Hazırlık Soruşturması ve Yargılama

KonuKural
Kararın bildirimi (md. 9)Merci kararını Cumhuriyet başsavcılığına, ilgili memura ve varsa şikâyetçiye bildirir.
Kim itiraz eder?İzin verilmesine → memur; izin verilmemesine → başsavcılık veya şikâyetçi; işleme koymama kararına → şikâyetçi.
İtiraz süresiKararın tebliğinden itibaren 10 gün.
İtiraz merciiCumhurbaşkanı veya bakan, TBMM, Cumhurbaşkanlığı mercileri ve İçişleri Bakanının izinleri için Danıştay İkinci Dairesi; diğerleri için merciin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesi. İtiraz en geç 3 ayda karara bağlanır; kararlar kesindir.
İştirak (md. 10)Memur olmayan memurla, ast memur üst memurla aynı mahkemede yargılanır.
Hazırlık soruşturması (md. 12)Genel kural: yetkili Cumhuriyet başsavcılığı. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Genel Sekreteri, bakan yardımcıları ve valiler → Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; kaymakamlar → il Cumhuriyet başsavcısı.
Görevli mahkeme (md. 13)Genel hükümlere göre yetkili mahkeme. Valiler vb. için Yargıtayın ilgili ceza dairesi, kaymakamlar için il ağır ceza mahkemesi.
Vekiller (md. 14)Vekiller asillerin tabi olduğu usule tabidir.
Haksız isnat (md. 15)İhbar, mağdur etmek amacıyla ve uydurma suç isnadıyla yapılmışsa başsavcılık isnatta bulunan hakkında re'sen soruşturma başlatır.
Ek madde 1 (2016): Ön inceleme, disiplin soruşturması veya teftiş yapanların bu görevlerinden dolayı ancak idare aleyhine tazminat davası açılabilir; kin, garez veya baskıyla kanaat oluşturdukları kesinleşmiş kararla tespit edilirse idarenin rücu hakkı saklıdır.
Sayı ezberi: karar 30 + 15 gün · itiraz 10 gün · itiraz kararı en geç 3 ay · itiraz mercii Danıştay 2. Daire / bölge idare mahkemesi.

★ 4483 Memurların Yargılanması — Sınavda En Vurucu Noktalar

Son tekrar listesi
  1. Kabul 2 Aralık 1999; Memurin Muhakematı Hakkında Kanun-u Muvakkat'ı kaldırdı.
  2. Kapsam: memur ve kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar (özel hayattaki suçlar kapsam dışı).
  3. İzin merci: ilçede görevli memur → kaymakam · il merkezinde ve kaymakamlar → vali · valiler → İçişleri Bakanı · TBMM Genel Sekreteri → TBMM Başkanı · Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri → Cumhurbaşkanı.
  4. Muhtarlar ve belde belediye başkanları: ilçede kaymakam, merkez ilçede vali.
  5. Ön incelemeyi merci bizzat yapar ya da denetim elemanları / memurun üstü eliyle yaptırır; birden fazla kişiyse biri başkan olur.
  6. Yargı mensupları, yargı kuruluşu çalışanları ve askerler başka mercilerin ön incelemesinde görevlendirilemez.
  7. Ön incelemeyi yapan, bakanlık müfettişi ile görevlendiren merciin bütün yetkilerine sahiptir; farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı yazılır.
  8. İzin kararı süresi suçun öğrenilmesinden itibaren 30 gün; zorunlu hâlde bir defa 15 gün uzatılır.
  9. Karar başsavcılığa, memura ve şikâyetçiye bildirilir. İzin verilmesine memur; verilmemesine başsavcılık veya şikâyetçi itiraz eder.
  10. İtiraz süresi 10 gün; itirazlar en geç 3 ayda karara bağlanır ve kesindir.
  11. Memur olmayan memurla, ast üst memurla aynı mahkemede yargılanır.
  12. Kaymakam → il ağır ceza mahkemesi · vali → Yargıtayın ilgili ceza dairesi · öğretmen → genel hükümler.
  13. Uydurma isnatta bulunan hakkında başsavcılık re'sen soruşturma açar; memurun tazminat hakkı saklıdır.
SüreNe için?
30 gün + 15 günSoruşturma izni kararı (bir defa uzatma)
10 günİzin kararına itiraz
3 ayİtirazların karara bağlanması
Karıştırılanlar / soru tuzakları
  1. İzin verilmemesine memur itiraz edemez; başsavcılık ya da şikâyetçi eder.
  2. İlçe millî eğitim müdürü izin mercii değildir.
  3. Ön inceleme ile disiplin soruşturması ayrı süreçlerdir.
📕
4483 Sayılı Kanun PDF’leri

Konu anlatımı: bütün konular tek dosyada. Hap bilgiler: her konunun yalnız ezber kutuları ve özet tabloları — sınav öncesi kısa tekrar.

⬇ Konu anlatımı PDF💊 Hap bilgiler PDF
Sırada ne var? Konuları okuduktan sonra 4483 Sayılı Kanun Testleri’ne geçin: 20’şer soruluk testler, doğru cevabı her soruda ya da test sonunda görme seçeneği, yanlışlarınız için ayrı tekrar testi. İlk 2 test ücretsizdir.

👑 EB Akademi Pro

1.000 TL1 yıl · 1 Aralık’a kadar bu fiyat
  • İlk 2 test ücretsiz; 3. testten itibaren bütün testler Akademi Pro ile açılır.
  • 1 Aralık’a kadar bütün konu anlatımı PDF’leri eklenecek ve 5.000 soruluk havuz oluşacaktır.
  • Eğitim bilimleri, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, mevzuat (222, 657, 1739 sayılı kanunlar…) ve T.C. İnkılap Tarihi ayrı ayrı anlatım, PDF ve testlerle.
  • Akademi Pro, sitenin Öğretmen/İdareci Pro üyeliğinden ayrı bir üründür.

1 Aralık’tan sonra fiyat artacaktır.

Bu anlatım 4483 sayılı Kanun’un mevzuat.gov.tr’deki güncel metni (7196 ve 7547 sayılı Kanun değişiklikleri dâhil) esas alınarak EB Akademi ekibince hazırlanmıştır.