EB Akademi · EKYS Hazırlık · Mevzuat

4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Konu Anlatımı

4688 sayılı Kanun: sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, üyelik, kimlerin üye olamayacağı, sendikal güvenceler ve toplu sözleşme süreci (Hakem Kurulu dâhil) — sayılar ezber kutularında.

📕
4688 Sayılı Kanun PDF’leri

Konu anlatımı: bütün konular tek dosyada. Hap bilgiler: her konunun yalnız ezber kutuları ve özet tabloları — sınav öncesi kısa tekrar — sayfanın en altında da var.

⬇ Konu anlatımı PDF💊 Hap bilgiler PDF

1 Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Hizmet Kolları

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu (2001) — kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatleri için kurdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, faaliyetleri ile toplu sözleşme usulünü düzenler. İşçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine uygulanır.
KavramTanım
KonfederasyonDeğişik hizmet kollarında kurulmuş en az beş sendikanın oluşturduğu üst kuruluş.
Toplu sözleşmeMali ve sosyal hakları belirlemek için yürütülen görüşmelerde mutabık kalınırsa imzalanan sözleşme.
Toplu sözleşme tutanağıSözleşme imzalanamazsa uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları gösteren tutanak.
İşyeri sendika temsilcisiİşyerinde en çok üyeye sahip sendikanın seçtiği temsilci.
Sendika işyeri temsilcisiEn çok üyeye sahip sendika dışındaki her sendikanın seçtiği temsilci.

Kuruluş esası (md. 4): Sendikalar hizmet kolu esasına göre ve Türkiye çapında faaliyet için kurulur; bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir; meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz.

11 hizmet kolu (md. 5): büro-bankacılık-sigortacılık · eğitim, öğretim ve bilim · sağlık ve sosyal hizmetler · yerel yönetim · basın-yayın-iletişim · kültür ve sanat · bayındırlık-inşaat-köy · ulaştırma · tarım ve ormancılık · enerji-sanayi-madencilik · diyanet ve vakıf.

2 Kuruluş, Tüzük, Organlar ve Genel Kurul

Kuruluş (md. 6)

Önceden izin almaksızın serbestçe kurulur; kurucu olmak için kamu görevlisi olarak çalışmak yeterlidir. Tüzük ve belgeler sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine verilince tüzel kişilik kazanılır. Valilik belgeleri 15 iş günü içinde Çalışma Bakanlığına gönderir.

Eksiklik

Valilik eksiklerin 1 ay içinde tamamlanmasını ister; tamamlanmazsa 1 ay içinde iş mahkemesine başvurur; mahkeme 60 günü aşmayan süre verir, giderilmezse kapatma kararı verir.

Zorunlu organlar

Genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu, disiplin kurulu. Seçilenler ve tüzük değişiklikleri valiliğe ve Bakanlığa 30 gün içinde bildirilir.

Kurul büyüklükleri

Sendika ve şube yönetim kurulu 3-7 üye; konfederasyon yönetim kurulu 5-10; disiplin kurulu 3-5; denetleme kurulu 3-5 denetçi (şubede bir denetçi yeterli).

Genel kurulKural
Delegeyle toplanmaŞube genel kurulları ve üye sayısı bini aşan sendikalar delegeyle yapabilir; konfederasyon genel kurulu en çok 500 delege.
İlk genel kurulTüzel kişilik kazanmadan itibaren 6 ay içinde.
Olağan genel kurul4 yılı aşmamak üzere tüzükteki sürede; raporlar en az 15 gün önce gönderilir.
Olağanüstü genel kurulYönetim/denetleme kurulunun gerekli görmesi veya üye/delegelerin beşte birinin yazılı isteğiyle en geç 60 gün içinde.
Yeter sayılarToplantı: salt çoğunluk; olmazsa ikinci toplantı en çok 15 gün sonra, salt çoğunluk aranmaz. Karar: katılanların salt çoğunluğu.

3 Üyelik, Üye Olamayacaklar ve Üyeliğin Sona Ermesi

Üyelik

Kamu görevlisi işyerinin girdiği hizmet kolundaki sendikaya üye olur; 3 nüsha üye formu doldurur. Sendika 30 gün içinde reddetmezse kabul edilmiş sayılır. Haksız reddedilen 30 gün içinde iş mahkemesine başvurabilir. Sendika formun bir örneğini 15 gün içinde işverene gönderir. Birden çok sendikaya üye olunamaz; sonraki üyelikler geçersizdir.

Üye olamayacaklar

Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ve MGK Genel Sekreterliği çalışanları · hâkim ve savcılar · bakanlar, bakan yardımcıları, genel müdür, daire başkanları, il ve ilçe teşkilatlarının en üst amirleri · YÖK üyeleri, rektör, dekan ve yardımcıları · mülki idare amirleri · Silahlı Kuvvetler, MİT, emniyet hizmetleri sınıfı · merkezi denetim elemanları · ceza infaz kurumu görevlileri · jandarma ve sahil güvenlik personeli.

Çekilme

Her üye serbestçe çekilebilir; 3 nüsha bildirim kuruma verilir; işveren 15 gün içinde sendikaya gönderir. Çekilme başvurudan 30 gün sonra geçerli olur.

Çıkarma

Kararı sendika merkez genel kurulu verir; üye 15 gün içinde iş mahkemesine itiraz eder; mahkeme 2 ay içinde kesin karar verir; üyelik karar kesinleşene kadar sürer.

Kamu görevinden ayrılanların ya da farklı hizmet koluna atananların üyelikleri sona erer. Emekliye ayrılanların organlardaki görevi seçildikleri dönemin sonuna kadar sürer. Sendikalar ancak bir konfederasyona üye olabilir.

4 Sendikal Güvenceler, Temsilciler, Gelir ve Yasaklar

KonuKural
Güvenceİş saatleri dışında veya işverenin izniyle sendikal faaliyete katılan farklı işleme tabi tutulamaz, görevine son verilemez; temsilci ve yöneticilerin işyeri, sebebi açık ve kesin belirtilmedikçe değiştirilemez.
YöneticilerSeçildikten itibaren 30 gün içinde kurumlarına yazıyla bildirir; isterse görevi süresince aylıksız izne ayrılır; ayrılmayan yönetim kurulu üyeleri haftada bir gün izinli sayılır.
Şube ve temsilcilikŞube en az 400 üye ile kurulur. İlde 100, ilçede 50 ve üzeri üyesi olan sendikanın il/ilçe temsilcisi haftada 4 saat izinli sayılır.
Göreve dönüşAylıksız izinli yönetici görevi bitince 30 gün içinde başvurur; işveren 30 gün içinde atar; başvurmayan çekilmiş sayılır.
İşyeri sendika temsilcisiEn çok üyeli sendika seçer: 200'e kadar 1, 201-600 en çok 2, 601-1000 en çok 3, 1001-2000 en çok 4, 2000'den fazla en çok 5. Görevini haftada 4 saat yerine getirir.
Üyelik ödentisiİşverence aylıktan kesilip 5 gün içinde sendika hesabına yatırılır. Tutar: 15. derece 1. kademe memur brüt gelirinin binde dördünden az, otuzda birinden fazla olamaz.
GiderlerGelirlerin en az %10'u üyelerin mesleki bilgi ve tecrübesi için kullanılır; afet ve kooperatif yardımında nakit mevcudunun %10'unu aşamaz.
YasaklarKamu makamlarından maddi yardım alamaz; siyasi partilerden yardım alamaz, onlara yardım edemez; parti adı-amblemini kullanamaz. Dış kaynaklardan Cumhurbaşkanı izni olmadan bağış alamaz.
Kamu Personeli Danışma Kurulu

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan başkanlığında; en çok üyeli üç konfederasyon başkanı ve her hizmet kolunun en çok üyeli sendika başkanı. Mart ve kasım aylarında toplanır.

Kurum idari kurulu

Eşit sayıda işveren vekili ve en çok üyeli sendika temsilcisi; çalışma koşulları hakkında görüş bildirir; yılda iki kez toplanır.

5 Toplu Sözleşme ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu

Kapsam (md. 28): Katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma, harcırah, doğum-ölüm-aile yardımı, cenaze gideri ve diğer mali-sosyal haklar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç üye olan ve olmayan arasında ayrım yapılamaz. Hükümler sözleşmeyi izleyen iki mali yıl geçerlidir.
KonuKural
TaraflarKamu adına Kamu İşveren Heyeti (Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan başkanlığında); görevliler adına Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti (en çok üyeli konfederasyonun belirlediği başkan + her hizmet kolunun en çok üyeli sendika temsilcisi + ilk üç konfederasyondan birer temsilci = 15 üye).
İmza yetkisiGenel bölümü Sendikalar Heyeti Başkanı, hizmet kolu bölümlerini ilgili sendika temsilcisi imzalar; imzalanan bölümler için Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Üye sayısı tespitiKurumlarda her yıl 15 Mayıs itibarıyla, 15 Mayıs'tan sonraki 5 iş günü içinde yapılır.
Görüşme takvimiGörüşmeler ağustos ayının ilk iş günü başlar; Hakem Kurulu kararı dâhil süreç en geç ağustos ayının son iş günü tamamlanır. Metinler Resmî Gazete'de yayımlanır.
Kamu Görevlileri Hakem Kurulu (md. 34)11 üye: yüksek yargıdan Cumhurbaşkanınca seçilen başkan · bakanlık ve kurumlardan 4 · en çok üyeli konfederasyondan 2, ikinci ve üçüncüden birer · Cumhurbaşkanınca seçilen bir öğretim üyesi · konfederasyonların önerdiği yedi öğretim üyesi arasından Cumhurbaşkanınca seçilen bir öğretim üyesi. Başkan dâhil en az 8 üyeyle toplanır. Kararları kesindir, toplu sözleşme hükmündedir.
BaşvurulmazsaHiçbir konfederasyon katılmaz veya uzlaşmazlığa rağmen Hakem Kuruluna gidilmezse, sonraki iki mali yılın hakları genel hükümlere göre belirlenir.
Sayı ezberi: konfederasyon için 5 sendika · 11 hizmet kolu · şube 400 üye · ödenti binde 4 - 1/30 · tespit 15 Mayıs · görüşme ağustos · Sendikalar Heyeti 15, Hakem Kurulu 11 üye · sözleşme 2 mali yıl.

★ 4688 Sendikalar ve Toplu Sözleşme — Sınavda En Vurucu Noktalar

Son tekrar listesi
  1. Kapsam: kamu kurumlarında işçi statüsü dışındaki kamu görevlileri.
  2. 11 hizmet kolu; öğretmenler eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri kolunda; bir kolda birden fazla sendika kurulabilir.
  3. Kurucu olmak için kamu görevlisi olarak çalışmak yeterli; tüzel kişilik belgelerin valiliğe verilmesiyle kazanılır.
  4. Zorunlu organlar: genel kurul, yönetim, denetleme, disiplin kurulu (danışma kurulu zorunlu değil).
  5. Üye sayısı 1.000'i aşan sendikada genel kurul delegeyle; konfederasyon genel kurulu en çok 500 delege; olağan genel kurul en geç 4 yılda bir.
  6. Yönetim kurulu: sendika/şube 3-7, konfederasyon 5-10 üye; şube en az 400 üyeyle kurulur.
  7. Üyelik formu 3 nüsha; çıkarma kararını merkez genel kurulu verir; sendika yalnız bir konfederasyona üye olur.
  8. Üye olamaz: mülki idare amirleri, bölge/il/ilçe teşkilatlarının en üst amirleri (okul müdürü ve öğretmen olabilir).
  9. Aylıksız izne ayrılmayan yönetici haftada bir gün; işyeri temsilcisi haftada 4 saat izinli sayılır.
  10. İşyeri temsilcisi: 200'e kadar 1, 201-600 arası en çok 2.
  11. Ödenti aylıktan kesilir, 5 gün içinde yatırılır; gelirin en az %10'u mesleki eğitime.
  12. Yasak: siyasi partilerden ve kamu makamlarından maddi yardım; dış yardım Cumhurbaşkanı izniyle.
  13. Kamu Personeli Danışma Kurulu mart ve kasım, kurum idari kurulu yılda 2 kez toplanır.
  14. Üye sayısı tespiti 15 Mayıs; görüşmeler ağustosun ilk iş günü başlar; sözleşme 2 mali yıl geçerli; metin Resmî Gazete'de.
  15. Sendikalar Heyeti 15, Hakem Kurulu 11 üye (en az 8 üyeyle toplanır); hakeme gidilmezse haklar genel hükümlere göre belirlenir.
SayıNe?
11Hizmet kolu / Hakem Kurulu üyesi
15Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti üyesi
400Şube kuruluşu için asgari üye
15 MayısÜye sayısı tespiti
Ağustos ilk iş günüToplu sözleşme görüşmeleri başlar
Karıştırılanlar / soru tuzakları
  1. Üye olan ve olmayan arasında yalnız toplu sözleşme ikramiyesinde ayrım yapılabilir.
  2. Okul müdürü sendikaya üye olabilir; il/ilçe millî eğitim müdürü (en üst amir) olamaz.
  3. Yönetici izni "haftada bir gün", işyeri temsilcisi "haftada dört saat" — karıştırmayın.
📕
4688 Sayılı Kanun PDF’leri

Konu anlatımı: bütün konular tek dosyada. Hap bilgiler: her konunun yalnız ezber kutuları ve özet tabloları — sınav öncesi kısa tekrar.

⬇ Konu anlatımı PDF💊 Hap bilgiler PDF
Sırada ne var? Konuları okuduktan sonra 4688 Sayılı Kanun Testleri’ne geçin: 20’şer soruluk testler, doğru cevabı her soruda ya da test sonunda görme seçeneği, yanlışlarınız için ayrı tekrar testi. İlk 2 test ücretsizdir.

👑 EB Akademi Pro

1.000 TL1 yıl · 1 Aralık’a kadar bu fiyat
  • İlk 2 test ücretsiz; 3. testten itibaren bütün testler Akademi Pro ile açılır.
  • 1 Aralık’a kadar bütün konu anlatımı PDF’leri eklenecek ve 5.000 soruluk havuz oluşacaktır.
  • Eğitim bilimleri, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, mevzuat (222, 657, 1739 sayılı kanunlar…) ve T.C. İnkılap Tarihi ayrı ayrı anlatım, PDF ve testlerle.
  • Akademi Pro, sitenin Öğretmen/İdareci Pro üyeliğinden ayrı bir üründür.

1 Aralık’tan sonra fiyat artacaktır.

Bu anlatım 4688 sayılı Kanun’un mevzuat.gov.tr’deki güncel metni (6289 ve 7547 sayılı Kanun değişiklikleri dâhil) esas alınarak EB Akademi ekibince hazırlanmıştır.